Shloka 31
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
यद्च्छयोपसम्पन्नैर्यज्ञसा धुबहिष्कृतै: । बाह्या बाह्ौौश्व जायन्ते यथावृत्ति यथाश्रयम्
yadṛcchayopasampannair yajñasādhubahiṣkṛtaiḥ | bāhyā bāhyauś ca jāyante yathāvṛtti yathāśrayam ||
Bhīṣma nói: “Từ những kẻ chỉ vì tùy hứng mà kết hợp với phụ nữ thuộc varṇa khác, chẳng xét đến xuất thân và điều phải lẽ—lại bị tước quyền dự tế lễ và bị người hiền đức loại khỏi hội chúng—chỉ từ những kẻ ngoài lề ấy mới sinh ra các hạng ngoại nhân, tiện dân. Con cháu pha tạp ấy rồi sẽ theo thói quen và cảnh ngộ của mình mà làm đủ nghề, nương tựa nơi nào hợp ý, hành động theo nếp riêng chứ không theo dharma đã định.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma links social and ritual exclusion to disregard for prescribed marital and ethical norms, stating that unions formed merely by personal whim and outside accepted dharma lead to socially marginal offspring who then live by varied, self-chosen livelihoods and supports.
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing Yudhishthira on dharma. Here he comments on the outcomes of improper inter-varṇa unions and the resulting communities’ social position, occupations, and dependence, framing it as a consequence of being barred from yajña and from the company of the righteous.