Shloka 29
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
इत्येते संकरे जाता: पितृमातृव्यतिक्रमात् | प्रच्छन्ना वा प्रकाशा वा वेदितव्या: स्वकर्मभि:
ity ete saṅkare jātāḥ pitṛ-mātṛ-vyatikramāt | pracchannā vā prakāśā vā veditavyāḥ sva-karmabhiḥ ||
Bhīṣma nói: “Vì thế, những cộng đồng pha trộn ấy sinh ra do sự vượt rào, xâm phạm dòng dõi bên cha và bên mẹ (tức những cuộc phối hợp vượt qua ranh giới varṇa). Có căn tính thì bị che giấu, có căn tính lại lộ rõ; hãy nhận biết họ bằng chính hạnh kiểm và hành vi của họ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes that mixed origins arise from crossing established lineage/varṇa boundaries, and that social identity—especially when not obvious—should be assessed through a person’s actual conduct (karma/ācāra), not merely by claim or appearance.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma is explaining to Yudhiṣṭhira how various mixed groups are said to originate and how they may be identified—some being publicly known and others remaining hidden—ultimately pointing to deeds as the practical criterion for recognition.