Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 15
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
यथा चतुर्ष वर्णेषु द्वयोरात्मास्य जायते । आनन्तर्यात् प्रजायन्ते तथा बाह्या: प्रधानत:
yathā caturṣu varṇeṣu dvayor ātmāsya jāyate | ānantaryāt prajāyante tathā bāhyāḥ pradhānataḥ ||
Bhīṣma nói: “Cũng như trong bốn đẳng cấp, người con sinh trong chính đẳng cấp của mình—hoặc sinh với người nữ thuộc đẳng cấp thấp hơn ngay liền kề, không vượt qua một bậc trung gian—thì vẫn được kể vào đẳng cấp của người cha; còn nếu vượt ranh giới bằng cách bỏ qua một bậc trung gian mà lấy người nữ thuộc bậc thấp hơn, thì đứa con phần nhiều bị xem là ‘ngoại’ đối với đẳng cấp của cha và bị xếp theo địa vị thấp của mẹ. Cũng vậy, trong chín cộng đồng pha trộn (như Ambaṣṭha, Pāraśava, Ugra, Sūta, Vaidehaka, Cāṇḍāla, Māgadha, Niṣāda và Āyogava), nếu họ sinh con trong chính cộng đồng mình hoặc với cộng đồng thấp hơn liền kề, con được tính theo cộng đồng của cha; nhưng nếu sinh con sau khi bỏ qua một cộng đồng, thì con bị coi theo cộng đồng thấp kém của mẹ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma lays out a rule-of-thumb for assigning a child’s social status in cases of unions across groups: if the union is within the same group or with the immediately lower group (no skipped intermediary), the child is counted with the father; if an intermediate group is skipped, the child is treated as ‘outside’ the father’s group and aligned with the mother’s inferior status.
In the Anuśāsana Parva’s instructional setting, Bhīṣma is explaining to Yudhiṣṭhira normative classifications of mixed communities and descent. This verse extends a principle stated for the four varṇas to nine named mixed jāti-groups, describing how offspring are categorized depending on whether the union crosses adjacent or non-adjacent social boundaries.