Shloka 13
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
भरतनन्दन! अब मैं ब्राह्मण आदि वर्णोकी कन्याओंके गर्भसे उत्पन्न होनेवाले पुत्रोंकी पैतृक धनका जो भाग प्राप्त होता है
bharatanandana! adhunāhaṁ brāhmaṇādi-varṇānāṁ kanyā-garbha-sambhavānāṁ putrāṇāṁ paitṛka-dhana-bhāgaṁ vakṣyāmi. brāhmaṇasya brāhmaṇyāṁ jātaḥ putraḥ śreṣṭha-lakṣaṇa-sampannaṁ gṛhādi, vṛṣabhān, vāhanāni ca yāni yāni śreṣṭhatamāni dravyāṇi, tāni sarvāṇi—paitṛka-dhanasya pradhānaṁ bhāgam—pūrvam eva svādhikāre kuryāt. yudhiṣṭhira! tataḥ śeṣaṁ brāhmaṇasya dhanaṁ daśadhā vibhajet; tasmin pituḥ dhane punaś catur-bhāgān brāhmaṇyāḥ putra eva gṛhṇīyāt. kṣatriyāyās tu yaḥ putro brāhmaṇaḥ so 'py asaṁśayaḥ; sa tu mātur viśeṣeṇa trīn aṁśān hartum arhati.
Bhīṣma nói: “Hỡi hậu duệ của Bharata, nay ta sẽ thuật rõ phần gia sản của người cha mà các con trai được hưởng, tùy theo người mẹ thuộc các varṇa khác nhau, bắt đầu từ Brāhmaṇa. Người con do một Brāhmaṇa sinh với người vợ Brāhmaṇī trước hết phải nhận về phần chính yếu của thừa kế—như nhà cửa và những vật tương tự, bò kéo, xe cộ, cùng mọi vật được xem là tinh tuyển nhất. Rồi, hỡi Yudhiṣṭhira, số của cải còn lại phải chia làm mười phần; trong tài sản ấy, con của người vợ Brāhmaṇī lại được lấy thêm bốn phần. Còn người con sinh từ một phụ nữ Kṣatriya, người ấy cũng chắc chắn là Brāhmaṇa, không nghi ngờ; và do địa vị đặc thù của mẹ, người ấy được quyền nhận ba phần.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines a dharma-based scheme of inheritance: the son of a Brahmin wife receives the principal heirlooms first and then an additional four-tenths of the remaining estate, while a son born of a Kshatriya woman (to a Brahmin father) is still regarded as Brahmin and is allotted three shares, justified by the mother’s status.
In the Anushasana Parva’s instruction on conduct and social norms, Bhishma continues advising Yudhishthira by specifying how paternal property should be apportioned among sons born from wives of different varnas, using fractional divisions to express relative entitlement.