Shloka 32
Viśvāmitra-janma: Ṛcīka–Satyavatī–Gādhi and the Charu Exchange (विश्वामित्र-जन्म: ऋचीक–सत्यवती–गाधि वृत्तान्तः)
व्यत्यासं वृक्षयोश्वापि करवाव शुचिस्मिते । यदि प्रमाणं वचनं मम मातुरनिन्दिते,“पवित्र हास्यवाली मेरी अच्छी बेटी! यदि तुम मेरी बात मानने योग्य समझो तो हमलोग वृक्षोंमें भी अदल-बदल कर लें"
vyatyāsaṃ vṛkṣayoś cāpi karavāva śucismite | yadi pramāṇaṃ vacanaṃ mama mātur anindite ||
Bhīṣma nói: “Hỡi người nở nụ cười thanh khiết, bậc vô tì vết, ta hãy đổi chỗ cho nhau, dù là giữa hai gốc cây ấy. Nếu nàng xem lời của mẫu thân ta là điều đáng tin và đáng thuận theo, thì cứ làm như vậy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds pramāṇa—treating a respected elder’s instruction (here, the mother’s word) as an authoritative guide for action—linking ethical conduct with deference to legitimate familial authority.
Bhīṣma addresses a blameless, fair-smiling woman and proposes an exchange ‘even between the two trees,’ framing the proposal as contingent on accepting his mother’s statement as binding authority.