Shloka 36
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
महारथश्न राजन्य एष्टव्य: शत्रुतापन: । सबको यह इच्छा करनी चाहिये कि राष्ट्रमें ब्रह्मतेजसे सम्पन्न पवित्र ब्राह्मण उत्पन्न हो और शत्रुओंको संताप देनेवाले महारथी क्षत्रियकी उत्पत्ति हो
mahārathaś ca rājan ya eṣṭavyaḥ śatrutāpanaḥ | sarveṣāṃ eṣā icchā kartavyā yadrāṣṭre brahmatejasā sampannaḥ pavitraḥ brāhmaṇaḥ prajāyeta, śatrūṇāṃ santāpadātā mahārathī kṣatriyaś ca prajāyeta ||
Bhishma nói: “Hỡi Đại vương, người ta nên gắng sức để xuất hiện một đại chiến xa dũng tướng—một Kṣatriya có thể thiêu đốt kẻ thù. Quả thật, mọi người đều nên ước nguyện điều này: trong vương quốc sinh ra một Bà-la-môn thanh tịnh, được ban rạng quang của tri thức thiêng; và cũng sinh ra một Kṣatriya hùng mạnh—một chiến binh tinh thông—có thể giáng khổ đau lên các thế lực thù địch.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A well-ordered realm depends on complementary strengths: spiritual purity and authority embodied by a learned, radiant Brāhmaṇa, and protective power embodied by a formidable Kṣatriya capable of restraining and defeating enemies. The verse frames this as a legitimate aspiration for the welfare and security of the polity.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs the king on dharma and governance. Here he emphasizes what kinds of people a kingdom should hope to produce—pure, spiritually potent Brahmins and powerful warrior-protectors—so that the realm remains both righteous and secure.