Shloka 1
ब्राह्मणपूजा-राजधर्मः | Royal Duty of Honoring Learned Brahmins
ऑपनआक्राा बछ। अकाल त्रिशो&्थ्याय: वीतहव्यके पुत्रोंसे काशी-नरेशोंका घोर युद्ध
Yudhiṣṭhira uvāca | śrutaṃ me mahad ākhyānam etat kurukulodvaha | suduṣprāpaṃ yad bravīṣi brāhmaṇyaṃ vadatāṃ vara ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Ô bậc rạng danh dòng Kuru, ô Pitāmaha, bậc tối thượng trong hàng diễn thuyết! Con đã nghe từ miệng Ngài câu chuyện lớn lao ấy. Nhưng điều Ngài nói—rằng đối với những người thuộc các giai tầng khác, việc đạt được địa vị Bà-la-môn ngay trong thân này là vô cùng khó—dường như gần như không thể.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-question: whether and how 'brāhmaṇya' is attainable, emphasizing that true Brahminhood is not merely a birth-label but a rare, demanding attainment tied to qualities and conduct—hence described as 'suduṣprāpa' (exceedingly difficult).
After hearing a major illustrative story, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma and reflects on Bhīṣma’s claim that for those of other varṇas, attaining Brahminhood in the same lifetime/body is extremely difficult, prompting further explanation about the nature of brāhmaṇya.