Shloka 166
Pūjya-namaskārya-prakaraṇa
On Those Worthy of Honor and Salutation
दुरावापमवाप्यैतन्नानुतिष्ठन्ति मानवा: । पहले तो ब्राह्मणत्वका प्राप्त होना ही कठिन है। यदि वह प्राप्त हो जाय तो उसका पालन करना और भी कठिन हो जाता है; किंतु बहुत-से मनुष्य इस दुर्लभ वस्तुको पाकर भी तदनुकूल आचरण नहीं करते हैं
durāvāpam avāpya etan nānutiṣṭhanti mānavāḥ |
Matanga nói: “Dẫu đã đạt được trạng thái khó đạt này, con người vẫn không sống cho tương xứng với nó. Trở thành một Bà-la-môn vốn đã khó; mà khi đã đạt được rồi, giữ gìn hạnh kiểm xứng đáng với địa vị ấy lại càng khó hơn. Thế nhưng nhiều người, dù đã có được địa vị hiếm hoi này, vẫn không thực hành kỷ luật và dharma đáng lẽ phải theo sau.”
मतंग उवाच
Educational Q&A
Rare attainments—especially a dharmic status like brāhmaṇatva—carry corresponding obligations. The verse stresses that attainment without sustained right conduct is a moral failure; true worth lies in living the discipline that the status demands.
In the Anuśāsana Parva’s instruction-focused discourse, Matanga is speaking as a moral teacher. He highlights the gap between acquiring a revered position and actually practicing the dharma and self-restraint appropriate to it.