Shloka 1

Pūjya-namaskārya-prakaraṇa

On Those Worthy of Honor and Salutation

Devanagari script

ऑपन--माज बछ। अप ऋाल आज एकोनत्रिशो& ध्याय: मतड़की तपस्या और इन्द्रका उसे वरदान देना भीष्म उवाच एवमुक्तो मतड़स्तु संशितात्मा यतव्रत: । सहस्रमेकपादेन ततो ध्याने व्यतिष्ठत

Transliteration

bhīṣma uvāca | evam ukto mataṅgas tu saṃśitātmā yatavrataḥ | sahasram ekapādena tato dhyāne vyatiṣṭhata ||

Translation

Bhīṣma nói: Được nói như thế, hiền giả Mataṅga—tâm đã được rèn luyện vững chắc, giới hạnh nghiêm trì—liền đứng nhập định suốt một nghìn năm, chỉ trụ trên một chân. Đoạn này nêu bật lý tưởng đạo đức về sự tự chế bền bỉ: khi bị thử thách hay được bậc quyền năng chỉ dạy, người ta không đáp lại bằng tranh biện, mà bằng việc tăng cường kỷ luật nội tâm và khổ hạnh không lay chuyển.

Word by Word

• {'bhīṣma uvāca': 'Bhishma said', 'evam': 'thus, in this manner', 'uktaḥ': 'spoken to, addressed', 'mataṅgaḥ': 'Mataṅga (a sage/ascetic)', 'tu': 'but, indeed', 'saṃśita-ātmā': 'one whose self/mind is well-restrained

• disciplined in spirit', 'yata-vrataḥ': 'one of controlled vows

• observing strict restraints', 'sahasram': 'a thousand', 'eka-pādena': 'with one foot

• standing on a single foot', 'tataḥ': 'then, thereafter', 'dhyāne': 'in meditation, contemplation', 'vyatiṣṭhata': 'stood firm

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Mataṅga

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse teaches that true spiritual and ethical strength is shown through disciplined self-restraint (saṃśitātmā, yatavrataḥ) and unwavering perseverance in austerity and meditation, especially when one is challenged or instructed.

What is happening in the narrative?

After being addressed (contextually by a higher authority), the sage Mataṅga intensifies his resolve and undertakes a severe penance: he stands on one foot and remains absorbed in meditation for a thousand years.