Adhyaya 31

Verse 1

अफ्-#-राल जा अष्टाविशोश् ध्याय: ब्राह्मणत्व प्राप्त करनेका आग्रह छोड़कर दूसरा वर मॉगनेके लिये इन्द्रका मनड़को समझाना भीष्म उवाच एवमुक्तो मतड़स्तु संशितात्मा यतव्रत: । अतिष्ठदेकपादेन वर्षाणां शतमच्युत:

Bhishma nói: “Tâu Đại vương, khi Indra nói với ông như vậy, Mataṅga lại càng thêm kiên quyết. Tự chế, vững bền trong lời nguyện, ông đứng một chân suốt một trăm năm, sức chịu đựng không hề lay chuyển.”

Verse 2

तमुवाच तत: शक्र: पुनरेव महायशा: । ब्राह्मण्यं दुर्लभ तात प्रार्थयानो न लप्स्यसे,तब महायशस्वी इन्द्रने पुनः आकर उससे कहा--'तात! ब्राह्मणत्व दुर्लभ है। उसे माँगनेपर भी पा न सकोगे

Rồi Śakra (Indra) lẫy lừng lại nói với ông lần nữa: “Này con, chân nghĩa Bà-la-môn là điều cực kỳ khó đạt; dẫu con có van xin cũng chẳng thể được.”

Verse 3

मतज् परमं स्थान प्रार्थयन्‌ विनशिष्यसि । मा कृथा: साहसं पुत्र नैष धर्मपथस्तव,मतंग! तुम इस उत्तम स्थानको माँगते-माँगते मर जाओगे। बेटा! दुःसाहस न करो। तुम्हारे लिये यह धर्मका मार्ग नहीं है

Bhīṣma nói: “Hỡi Mataṅga, cứ khăng khăng cầu xin địa vị tối thượng ấy, ngươi chỉ chuốc lấy diệt vong. Con ơi, đừng liều lĩnh. Đây không phải con đường dharma dành cho ngươi.”

Verse 4

न हि शबक्‍्यं त्वया प्राप्तुं ब्राह्मण्यमिह दुर्मते । अप्राप्यं प्रार्थथानो हि नचिराद्‌ विनशिष्यसि

Bhīṣma nói: “Kẻ lầm lạc kia, ngay trong đời này ngươi không thể đạt được phẩm hạnh và địa vị của một brāhmaṇa chân chính. Cứ khát cầu và van xin điều vốn không thể đạt, chẳng bao lâu ngươi sẽ đi đến diệt vong.”

Verse 5

मतड़ परम स्थानं वार्यमाणो5सकृन्मया । चिकीर्षस्येव तपसा सर्वथा न भविष्यसि

Bhishma nói: “Hỡi Mataṅga, dù ta đã nhiều lần ngăn cản, ngươi vẫn cứ khăng khăng muốn đạt trạng thái tối thượng ấy bằng khổ hạnh. Nếu ngươi cứ tiếp tục như vậy, ngươi sẽ chẳng còn là ngươi nữa—ngay cả sự tồn tại của ngươi cũng sẽ bị dập tắt.”

Verse 6

तिर्यग्योनिगत: सर्वो मानुष्यं यदि गच्छति । स जायते पुल्कसो वा चण्डालो वाप्यसंशय:

Bhīṣma nói: Bất kỳ hữu tình nào đã sa vào thai loài thú hay loài chim, nếu về sau đạt được thân người, thì trước hết sẽ sinh làm Pulkaśa hoặc Caṇḍāla—điều ấy không chút nghi ngờ.

Verse 7

पुल्कस: पापयोनिर्वा यः कश्चिदिह लक्ष्यते स तस्यामेव सुचिरं मतड़ परिवर्तते,“मतंग! पुल्कस या जो कोई भी पापयोनि पुरुष यहाँ दिखायी देता है वह सुदीर्घधकालतक अपनी उसी योनिमें चक्कर लगाता रहता है

Bhīṣma nói: “Hỡi Mataṅga, ai ở đây được thấy là Pulkaśa, hay bất kỳ người nào sinh trong ‘thai tội lỗi’, kẻ ấy sẽ trong thời gian rất dài cứ xoay vần trong chính cảnh ngộ sinh ra ấy.”

Verse 8

ततो दशशते काले लभते शूद्रतामपि । शूद्रयोनावपि ततो बहुश: परिवर्तते,“तदनन्तर एक हजार वर्ष बीतनेपर वह चाण्डाल या पुल्कस शूद्रयोनिमें जन्म लेता है और उसमें भी अनेक जन्मोंतक चक्कर लगाता रहता है

Bhīṣma nói: Sau đó, khi một thời kỳ “mười trăm năm” đã trôi qua, kẻ ấy đạt đến cả thân phận Śūdra. Nhưng dù đã vào thai Śūdra, y vẫn còn xoay vần qua nhiều lần sinh nữa.

Verse 9

ततस्त्रिंशद्गुणे काले लभते वैश्यतामपि । वैश्यतायां चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते,“तत्पश्चात्‌ तीसगुना समय बीतनेपर वह वैश्य-योनिमें आता है और चिरकालतक उसीमें चक्कर काटता रहता है

Bhīṣma nói: Sau đó, khi một thời kỳ gấp ba mươi lần đã trôi qua, kẻ ấy đạt đến cả sự sinh làm Vaiśya. Và đã là Vaiśya rồi, y còn ở rất lâu, cứ xoay vần mãi trong chính cảnh ngộ ấy.

Verse 10

ततः षष्टिगुणे काले राजन्यो नाम जायते । ततः षष्टिगुणे काले लभते ब्रह्मबन्धुताम्‌

Bhīṣma nói: “Rồi, sau một thời kỳ gấp sáu mươi lần, kẻ ấy sinh vào hàng Kṣatriya. Lại nữa, sau một thời kỳ gấp sáu mươi lần nữa, y sinh trong nhà của một ‘brahma-bandhu’—người là Bà-la-môn theo huyết thống nhưng đã sa sút khỏi hạnh Bà-la-môn.”

Verse 11

ब्रह्मबन्धुश्चिरं कालं॑ ततस्तु परिवर्तते । ततस्तु द्विशते काले लभते काण्डपृष्ठताम्‌

Bhīṣma nói: “Trong một thời gian rất dài, kẻ ấy chỉ là ‘bà-la-môn-bà con’—mang danh mà không có hạnh. Rồi khi cảnh trạng đổi thay, sau hai trăm đơn vị thời gian, hắn đạt đến thân phận ‘kāṇḍapṛṣṭha’—tức sinh vào hàng bà-la-môn sống bằng gươm giáo, lấy binh khí làm kế sinh nhai.”

Verse 12

काण्डपृष्ठिश्चिरं काल॑ तत्रैव परिवर्तते । ततस्तु त्रिशते काले लभते जपतामपि

Bhīṣma nói: “Trong một thời gian rất dài, nó vẫn quanh quẩn ngay tại đó, xoay vần trong chính cái thai ấy. Rồi khi ba trăm năm đã trôi qua, nó được sinh vào nhà một bà-la-môn hành trì japa—dẫu chỉ là tụng niệm mỗi thần chú Gāyatrī.”

Verse 13

तं च प्राप्य चिरं काल॑ तत्रैव परिवर्तते | ततश्चतुःशते काले श्रोत्रियो नाम जायते । श्रोत्रियत्वे चिरं काल॑ तत्रैव परिवर्तते

Bhīṣma nói: “Đã đạt được cảnh sinh ấy rồi, nó còn xoay vần rất lâu ngay trong chính tình trạng đó, sinh rồi tử, tử rồi sinh. Rồi khi bốn trăm năm đã qua, nó sinh vào một gia tộc bà-la-môn với danh phận śrotriya—bậc thông đạt Veda; và ngay cả trong địa vị śrotriya ấy, nó vẫn còn lưu chuyển rất lâu trong cùng một phạm vi tồn tại.”

Verse 14

तदेवं शोकहर्षो तु कामद्वेषौ च पुत्रक | अतिमानातिवादौ च प्रविशेते द्विजाधमम्‌,बेटा! इस प्रकार शोक-हर्ष, राग-द्वेष, अतिमान और अतिवाद आदि दोषोंका अधम द्विजके भीतर प्रवेश होता है

Bhīṣma nói: “Vì thế, hỡi con, sầu và vui, dục vọng và thù ghét, cùng cả kiêu mạn quá độ và lời lẽ tranh biện phóng đại—những lỗi ấy thâm nhập vào kẻ ‘dvijādhama’, bà-la-môn hạ liệt.”

Verse 15

तांश्ेज्जयति शत्रून्‌ स तदा प्राप्नोति सद्गतिम्‌ । अथ ते वै जयन्त्येनं तालाग्रादिव पात्यते

Bhīṣma nói: “Nếu người ấy thắng được những kẻ thù này, thì sẽ đạt sadgati—đường đi tốt lành. Nhưng nếu chính những kẻ thù ấy thắng lại người, thì người sẽ bị quật ngã xuống, như trái thốt nốt rơi từ ngọn cây.”

Verse 16

मतज़ सम्प्रधार्यवं यदहं त्वामचूचुदम्‌ । वृणीष्व कामम-्यं त्वं ब्राह्मुण्यं हि सुदुर्लभम्‌

Bhīṣma nói: “Hỡi Mataṅga, sau khi suy ngẫm như vậy, ta đã bảo ngươi: ‘Hãy xin một ân huệ khác mà ngươi mong muốn; bởi vì phẩm vị Bà-la-môn chân chính quả thật vô cùng khó đạt được.’”

Verse 27

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें इन्द्र और मतंगका संवादविषयक सत्ताईसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, chương thứ hai mươi bảy của phần Dāna-dharma, thuộc Anuśāsana Parva của bộ Mahābhārata thiêng liêng—nói về cuộc đối thoại giữa Indra và Mataṅga—đã kết thúc. Lời kết này báo hiệu sự hoàn tất của một đoạn giáo huấn, xoay quanh đạo lý bố thí và những chuẩn mực dùng để xét định công đức chân thật.

Verse 28

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि इन्द्रमतड्रसंवादे अष्टाविंशोडध्याय:

“Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva, trong phần Dāna-dharma, nơi cuộc đối thoại về Indra và Mataḍrasa, chương thứ hai mươi tám kết thúc.” (Đây là lời ghi kết chương, không phải một câu kệ giáo lý được thốt ra.)