Shloka 57
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
(व्रतानां पारणार्थाय गुर्वर्थे यज्ञदक्षिणाम् । निवेशार्थ च विद्वांसस्तेषां दत्त महाफलम् ।।
vratānāṁ pāraṇārthāya gurvarthē yajñadakṣiṇām | niveśārthaṁ ca vidvāṁsas teṣāṁ dattaṁ mahāphalam || pitroś ca rakṣaṇārthāya putradārārtham eva vā | mahāvyādhivimokṣāya teṣu dattaṁ mahāphalam || bālāḥ striyaś ca vāñchanti subhaktaṁ cāpy asādhanāḥ | svargam āyānti dattvaiṣāṁ nirayān nopayānti te || kṛtasarvasvaharaṇā nirdōṣāḥ prabhaviṣṇubhiḥ | spṛhayanti ca bhuktvānnaṁ teṣu dattaṁ mahāphalam ||
Bhishma nói: Bố thí cho bậc học giả cần của cải để hoàn tất giới nguyện, để dâng thù lao cho thầy (guru-dakṣiṇā), để nộp lễ vật tế tự (yajña-dakṣiṇā), hay để dựng lập gia thất và lo việc hôn phối—đều sinh phước quả lớn lao. Cũng vậy, bố thí cho người cầu tài để che chở cha mẹ, nuôi vợ con, hoặc để thoát khỏi trọng bệnh, là công đức rất lớn. Khi trẻ nhỏ và phụ nữ, không có phương tiện nào, chỉ xin thức ăn lành, người cho họ ăn sẽ lên cõi trời, chẳng sa địa ngục. Và khi những người vô tội bị bọn cướp quyền thế cướp sạch, chỉ khát khao một bữa ăn, thì bố thí thức ăn cho họ cũng kết phước quả lớn lao.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that charity is especially meritorious when directed to genuine need: completing vows, paying rightful fees (to teacher or sacrifice), establishing a household, protecting parents, supporting family, seeking relief from severe illness, and—above all—feeding the resource-less such as children, women, and innocents robbed by the powerful.
Within Bhīṣma’s instruction on dāna-dharma in the Anuśāsana Parva, he enumerates specific recipients and circumstances where giving (particularly food and necessary wealth) yields ‘great fruit,’ framing charity as a concrete social and ethical duty.