Shloka 40
अहिंसयित्वा ब्रह्महत्याविधानम् / Brahmahatyā incurred without physical violence
तारयेत कुलं सर्वमेको5पीह द्विजोत्तम: । किमज़ पुनरेवैते तस्मात् पात्रं समाचरेत्
tārayet kulaṁ sarvam eko 'pīha dvijottamaḥ | kim aṅga punar evaite tasmāt pātraṁ samācaret || (tṛpte tṛptāḥ sarve devāḥ pitaro munayo 'pi ca) ||
Bhīṣma nói: “Chỉ một brāhmaṇa ưu tú ở đời này cũng có thể cứu độ cả một dòng tộc. Huống chi nếu có nhiều brāhmaṇa như thế hiện diện! Vì vậy phải cẩn trọng tìm kiếm và tôn kính người thọ nhận xứng đáng. Khi người ấy được thỏa lòng, thì chư thiên, tổ tiên và các bậc hiền triết cũng được xem là thỏa lòng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that in śrāddha and gifting, the ethical focus should be on choosing a truly worthy recipient (pātra). The merit of the rite is amplified by the recipient’s worthiness: satisfying such a brāhmaṇa is treated as satisfying the gods, ancestors, and sages, thereby benefiting the whole lineage.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, including the conduct and efficacy of śrāddha. Here he emphasizes that even one exemplary brāhmaṇa can ‘save’ a family line through proper reception of offerings, so one must diligently seek a fit person for the rite.