Shloka 80
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
विजिततश्न त्वया मृत्युर्यो5यं त्वामनुगच्छति । रन्ध्रान्वेषी तव सदा त्वया धृत्या वशी कृत:
vijita-tṛṣṇā tvayā mṛtyur yo ’yaṁ tvām anugacchati | randhrānveṣī tava sadā tvayā dhṛtyā vaśī kṛtaḥ ||
Bhishma nói: “Ngươi đã chiến thắng Tử thần—kẻ vẫn theo sát sau lưng ngươi, luôn rình rập tìm một sơ hở, luôn dò kiếm một kẽ hở để lọt vào. Nhờ sức nhẫn nại kiên định và tự chế, ngươi đã khiến chính Tử thần phải khuất phục dưới quyền ngươi.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Freedom from craving (tṛṣṇā) and unwavering endurance (dhṛti) remove the ‘openings’ through which fear and mortality dominate the mind; thus even Death is portrayed as being subdued by inner mastery.
Bhishma praises the addressed person’s spiritual and moral strength, describing Death as a constant pursuer looking for vulnerabilities, and declares that through steadfast resolve the person has effectively ‘conquered’ Death.