Shloka 20
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
राजन! उस नदीके गर्भसे राजाके द्वारा एक कमललोचना कन्या उत्पन्न हुई जो नामसे तो सुदर्शना थी ही, रूपसे भी सुदर्शना (सुन्दर एवं दर्शनीय) थी ।।
rājan! us nadīke garbhase rājake dvārā eka kamalalocanā kanyā utpannā huī yā nāmato 'pi sudarśanā āsīt, rūpato 'pi sudarśanā (sundarī ca darśanīyā) āsīt. tādṛg-rūpā na nārīṣu bhūtapūrvā yudhiṣṭhira. duryodhana-sutā yādṛg abhavad varavarṇinī.
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, từ lòng dòng sông ấy—qua sự tác thành của nhà vua—đã sinh ra một thiếu nữ mắt như hoa sen. Tên nàng là Sudarśanā, và dung mạo nàng cũng thật ‘Sudarśanā’: đẹp đẽ, đáng chiêm ngưỡng. Hỡi Yudhiṣṭhira, trong hàng nữ nhân, chưa từng có ai mang hình sắc như thế. Đó chính là ái nữ da trắng ngần của Duryodhana, đẹp lạ thường.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse primarily serves a narrative-ethical function: it frames extraordinary beauty as a noteworthy sign within royal and social discourse, while reminding the listener (Yudhiṣṭhira) that such exceptional qualities are rare and often tied to questions of lineage, destiny, and the responsibilities that follow.
Bhīṣma describes the birth of a lotus-eyed maiden named Sudarśanā, said to have arisen from a river’s womb through a king’s agency, and emphasizes that no woman of such beauty had been seen before; he identifies her as Duryodhana’s fair-complexioned daughter.