Shloka 123
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
दुर्योधनो नाम महान् राजा राजर्षिसत्तम: | इन्द्रके समान शरीरवाले राजा दुर्जयके एक पुत्र हुआ जो अभश्विनीकुमारोंके समान कान्तिमान् था। उसका नाम था दुर्योधन। वह राजर्षियोंमें श्रेष्ठ महान् राजा था
duryodhano nāma mahān rājā rājarṣi-sattamaḥ | indrake samāna-śarīra-vāle rājā durjayake eka putra huā yo 'śvinī-kumāroṃ ke samāna kāntimān thā | usakā nāma thā duryodhanaḥ | sa rājarṣīṣu śreṣṭhaḥ mahān rājā āsīt |
Bhishma nói: Có một đại vương tên Duryodhana, bậc tối thượng trong hàng các vua hiền (rājarṣi). Với vua Durjaya—thân hình như Indra—chỉ sinh một người con trai, rạng ngời như đôi thần Aśvin. Con ấy mang tên Duryodhana. Ông là bậc quân vương hùng mạnh, được kể là đứng đầu trong hàng rājarṣi—lời thuật này nhắc rằng vẻ huy hoàng bên ngoài và dòng dõi tôn quý vẫn có thể đi cùng những thử thách đạo lý, để rồi giá trị thật của một bậc trị vì phải được dharma phán xét, không chỉ bởi hào quang.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds the Mahābhārata’s ethical lens: noble birth, divine-like appearance, and public acclaim do not by themselves guarantee dharmic conduct. True greatness of a ruler is ultimately measured by choices, restraint, and adherence to dharma rather than by splendor or reputation.
Bhishma is describing a king named Duryodhana, presenting his exalted status and the circumstances of his birth: he is the sole son of King Durjaya, compared in form to Indra and in radiance to the Aśvinī twins. The narration functions as a laudatory genealogical/character introduction.