Shloka 143
रुद्र-स्तवराजः (Rudra-Stavarāja) — Exempla of Śiva’s Boons and the Hymn’s Phalaśruti
सदसद् व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामह: । स्वर्गद्धारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम्
sadasad vyaktam avyaktam pitā mātā pitāmahaḥ | svargadvāraṁ prajādvāraṁ mokṣadvāraṁ trivīṣṭapam ||
Vāyu nói: “Ngài vừa là hữu vừa là vô; vừa là hiển lộ vừa là vô hiển. Ngài là cha, là mẹ, là tổ phụ. Ngài là cánh cửa lên trời, là cánh cửa của con cháu, và là cánh cửa đi đến giải thoát—quả thật, Ngài chính là Triviṣṭapa (thiên giới) ấy.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a single supreme principle as all-encompassing: it transcends dualities (being/non-being, manifest/unmanifest), underlies lineage and generation (father/mother/grandsire), and functions as the effective means toward the highest human aims—heavenly merit, progeny/continuity, and liberation.
Vāyudeva is speaking in a didactic context within the Anuśāsana Parva, offering a compact, exalted description of the ultimate reality (or highest object of reverence) by listing its cosmic, familial, and soteriological dimensions.