Shloka 11
विशेषेण च वक्ष्यामि चातुर्वर्ण्यस्य लिड्ल्भत: । पज्चभूतशरीराणां सर्वेषां सदृशात्मनाम्
viśeṣeṇa ca vakṣyāmi cāturvarṇyasya lakṣaṇataḥ | pañcabhūtaśarīrāṇāṃ sarveṣāṃ sadṛśātmanām ||
Bhīṣma nói: “Nay ta sẽ nêu rõ, một cách đặc biệt, những dấu hiệu xác định của trật tự bốn varṇa. Thân thể của mọi người—dù được xếp là brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya hay śūdra—đều do cùng năm đại chủng cấu thành, và Tự Ngã (Self) trong họ là như nhau. Nhưng sự phân biệt được đặt ra trong bổn phận thế tục và nghĩa vụ riêng biệt, để nhờ trung thành giữ dharma của mình, tất cả lại có thể đạt đến nhất thể.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that all four varṇas share the same elemental bodily constitution and the same ātman; differences in prescribed duties are functional and ethical—meant to guide people through svadharma toward a higher unity.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues his discourse on dharma, announcing that he will describe the specific characteristics of the four varṇas while grounding the discussion in the shared nature of body (pañcabhūta) and Self (ātman).