Shloka 73
तत्परेणैव नान्येन शक््यं होतस्य दर्शनम् । किंतु वे बालक हैं। अहंकारवश अपनेको पण्डित मानते हैं। अतः वे जो पूर्वोक्त निश्चय करते हैं
tatpareṇaiva nānyena śakyaṃ hotasya darśanam |
Bhīṣma nói: Thị kiến về thực tại tối thượng ấy không thể đạt được bằng phương tiện nào khác ngoài sự chuyên nhất hướng về nó. Chỉ người từ bỏ biếng lười, tu tập yoga lâu dài và không ngừng nỗ lực để chứng ngộ trực tiếp mới có thể thấy chân lý ấy; không ai khác có thể. Chỉ dựa vào cảm giác quan thì không đủ để quyết định điều gì là thật—như sắc xanh của bầu trời tuy hiện rõ trước mắt mà rốt cuộc vẫn là ảo tướng. Vì vậy, trong các vấn đề như dharma, Thượng Đế và đời sau, chứng cứ của kinh điển là thẩm quyền tối cao, bởi những phương tiện tri thức khác không thể vươn tới lĩnh vực ấy. Và nếu hỏi làm sao Brahman duy nhất có thể là nguyên nhân của thế gian, thì đáp rằng: nhờ kỷ luật yoga bền bỉ và nỗ lực không ngơi hướng đến chứng ngộ, đồng thời sống có trách nhiệm để duy trì đời mình, người cầu đạo sẽ đạt tri kiến trực tiếp.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Direct realization of the supreme truth is possible only through sustained, single-minded spiritual discipline (yoga) and persistent effort; sense-perception alone cannot adjudicate realities beyond its reach, so śāstra is authoritative regarding dharma, God, and the afterlife.
Bhīṣma instructs the listener by critiquing overconfidence in mere perception and intellectual pride, using the example of the sky’s apparent blueness to show perceptual error, and then prescribing long-term yogic practice and steady striving as the means to ‘see’ Brahman.