Shloka 23

Devanagari script

सुरेश: शरणं शर्म विश्वरेता: प्रजाभव: । अह: संवत्सरो व्याल: प्रत्यय: सर्वदर्शन:

Transliteration

sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ | ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ ||

Translation

Bhīṣma nói: Ngài là Chúa tể của chư thiên; là nơi nương tựa tối thượng của kẻ khốn cùng; là chính phúc lạc; là hạt giống và nguyên nhân của vũ trụ; là nguồn phát sinh của mọi loài. Ngài là ánh sáng ban ngày, là năm tháng đo lường thời gian; là rắn vũ trụ (Śeṣa) nâng đỡ các thế giới; là chân lý được trí tuệ thanh tịnh chứng ngộ; và là chứng nhân thấy biết tất cả. Như vậy, lời dạy hướng người nghe quy y nơi Thần Linh—làm nền cho trật tự, thời gian và sự phân định đạo lý.

Word by Word

• सुरेशः: lord of the gods
• सुरेशः: Karta
• Type: Noun
• Root: सुरेश
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karta
• Type: Noun
• Root: शरण
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• शर्म: bliss; happiness; comfort
• शर्म: Karta
• Type: Noun
• Root: शर्मन्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• विश्वरेताः: whose seed is the universe; source/cause of the world
• विश्वरेताः: Karta
• Type: Noun
• Root: विश्वरेतस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रजाभवः: origin of creatures; producer of progeny
• प्रजाभवः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रजाभव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अहः: day; light
• अहः: Karta
• Type: Noun
• Root: अहन्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• संवत्सरः: year
• संवत्सरः: Karta
• Type: Noun
• Root: संवत्सर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• व्यालः: serpent; great snake
• व्यालः: Karta
• Type: Noun
• Root: व्याल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रत्ययः: cognition; certainty; knowledge
• प्रत्ययः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रत्यय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सर्वदर्शनः: all-seeing; seer of all
• सर्वदर्शनः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्वदर्शन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Sureśa (Lord of the gods)
• Śeṣa/Ananta (implied by vyālaḥ)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse teaches devotion grounded in recognition of the Divine as the ultimate refuge and the cosmic principle behind creation, time, and moral knowledge—encouraging surrender to the all-seeing witness who sustains order.

What is happening in the narrative?

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by reciting a hymn-like sequence of divine names/attributes, describing the Supreme through epithets that link divinity with protection, bliss, creation, time, and omniscience.