Shloka 42
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
परुषाण्यपि चोक्ता या दृष्टा दृष्टेन चक्षुषा । सुप्रसन्नमुखी भर्तुर्या नारी सा पतिव्रता
paruṣāṇy api coktā yā dṛṣṭā dṛṣṭena cakṣuṣā | suprasannamukhī bhartur yā nārī sā pativratā ||
Đại Thần Mahādeva phán: Dẫu chồng nói lời cay nghiệt, dẫu nhìn nàng bằng ánh mắt soi lỗi, người phụ nữ nào vẫn giữ gương mặt an hòa, vui tươi trước chồng—điềm đạm, không lay chuyển—thì phải được biết là một pativratā, người vợ kiên định trong lời nguyện thủy chung và nếp hạnh tận tụy. Bài kệ đặt sự kiên định ấy không phải là sự thuận theo bề ngoài, mà là một kỷ luật đạo đức: bền lòng trong phụng sự và thiện ý trong hôn nhân.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse defines pativratā-dharma as steadfastness and gracious composure toward one’s husband even under provocation—harsh speech or a critical look—presenting inner restraint and constancy as the ethical hallmark of devoted marital conduct.
In Anuśāsana Parva’s didactic setting, Śrīmahēśvara (Mahādeva) is speaking in a prescriptive, moral-register voice, offering a criterion by which a woman is recognized as pativratā: her unwavering, serene demeanor toward her husband despite unpleasant treatment.