Shloka 39
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
जो पतिकी देवताके समान सेवा और परिचर्या करती हैं
yā patikī devatā-samāṃ sevāṃ paricaryāṃ ca karoti, patim ṛte ’nyasmin kasmiṃścid hārdikaṃ prema na karoti, kadācit na kupyati, uttama-vrataṃ ca pālayati; yasyā darśanaṃ pataye sukhadaṃ pratibhāti; yā putra-mukha-vat svāmi-mukhaṃ prati sadā niharati; yā sādhvī niyata-āhārā ca sā strī dharma-cāriṇī ucyate. śrutvā dāmpatya-dharmaṃ vai saha-dharma-kṛtaṃ śubham—“pati-patnyau ekatra sthitvā dharmācaraṇaṃ kartavyam” iti—yā bhavet dharma-paramā nārī bharta-sama-vratā sā pativratā.
Maheśvara tuyên bố rằng một người phụ nữ được gọi là kẻ thực hành dharma chân chính khi nàng phụng sự và chăm sóc chồng như phụng sự một vị thần, dâng trọn tình yêu chân thành cho riêng chàng, không sa vào giận dữ, và giữ gìn những giới nguyện cao quý một cách trung tín. Sự hiện diện của nàng làm chồng vui lòng; nàng luôn hướng mắt về gương mặt đấng phu quân như nhìn gương mặt một đứa trẻ bằng tình thương bền chặt; nàng trinh chính, kỷ luật, ăn uống điều độ. Nghe đạo lý cát tường của đời sống lứa đôi—rằng vợ chồng nên sống cùng nhau và cùng nhau thực hành chính đạo—người phụ nữ nào trở nên chí tâm với dharma và giữ giới nguyện hòa hợp với chồng thì được gọi là pativratā (người thủ tín với lời nguyện của chồng).
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage defines dharma in marriage as disciplined, faithful, and affectionate partnership: a wife is praised as dharma-cāriṇī when she is devoted, self-controlled, and aligned in vows with her husband, and when the couple practices dharma together (saha-dharma).
In Anuśāsana Parva’s instruction on conduct, Maheshvara speaks as a teacher, describing the qualities of an ideal dharmic wife and concluding that hearing and adopting this auspicious marital code makes a woman ‘bhartṛ-sama-vratā’—a pativratā who shares her husband’s vow-oriented life.