Shloka 29
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
जो सब प्रकारसे समर्थ होकर भी दूसरोंसे पूछता तथा उन्हें सम्मान देता है और जिसके मनमें कभी दुष्टता नहीं आती, वह मनुष्य निस्संदेह पण्डित कहलाता है ।।
jñāna-vijñāna-sampannān ūhāpohaviśāradān | pravaktūn pṛcchate yo 'nyān sa vai nāpadam ṛcchati ||
Maheshvara nói: “Người tuy hoàn toàn có năng lực mà vẫn hỏi người khác, kính trọng họ, và không để lòng ác khởi lên trong tâm—người ấy mới thật được gọi là bậc học giả. Người đầy đủ tri thức và sự hiểu biết chứng nghiệm, giỏi cân nhắc các khả năng, lại hỏi nhiều bậc thuyết giảng để trừ nghi, thì không rơi vào tai ương. Trong hội chúng, bậc trí chân chính nói năng có phân biệt; còn kẻ kiêu mạn nói khác đi—bộc lộ sự yếu đuối và thiếu vững vàng.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
True learning is marked by humility and ethical intent: even a capable person should respectfully consult others, use discriminative reasoning (ūha–apoha) to remove doubt, and remain free from malice; such a person avoids adversity.
In Anuśāsana Parva’s instruction-setting, Maheshvara describes the qualities of a genuine paṇḍita and contrasts wise speech in an assembly with the weak, self-revealing talk of the arrogant.