Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्

Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct

चातुर्वर्ण्य भगवता पूर्व सृष्टे स्वयम्भुवा । केन कर्मविपाकेन वैश्यो गच्छति शूद्रताम्‌

cāturvarṇyaṁ bhagavatā pūrvaṁ sṛṣṭe svayambhuvā | kena karmavipākena vaiśyo gacchati śūdratām ||

Maheśvara hỏi: “Thuở khởi nguyên xa xưa, khi Đấng Tự Sinh tạo ra bốn giai tầng, do quả chín của nghiệp nào mà một Vaiśya lại rơi xuống địa vị Śūdra?”

चातुर्वर्ण्यम्the fourfold varna-system
चातुर्वर्ण्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootचातुर्वर्ण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
भगवताby the Lord
भगवता:
Karana
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
सृष्टेwhen created / in the creation (having been created)
सृष्टे:
Adhikarana
TypeVerb
Rootसृज्
FormNeuter, Locative, Singular, क्त (past passive participle)
स्वयम्भुवाby the Self-born (Brahmā)
स्वयम्भुवा:
Karana
TypeNoun
Rootस्वयम्भू
FormMasculine, Instrumental, Singular
केनby what?
केन:
Karana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
कर्मविपाकेनby the ripening/result of karma
कर्मविपाकेन:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मविपाक
FormMasculine, Instrumental, Singular
वैश्यःa Vaiśya
वैश्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्य
FormMasculine, Nominative, Singular
गच्छतिgoes, attains
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
शूद्रताम्Śūdra-hood, the state of being a Śūdra
शूद्रताम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूद्रता
FormFeminine, Accusative, Singular

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrīmaheśvara (Mahādeva/Śiva)
S
Svayambhū (Brahmā)
C
cāturvarṇya (four varṇas)
V
Vaiśya
Ś
Śūdra

Educational Q&A

The verse frames varṇa-status as connected to karma-vipāka (the moral maturation of actions), introducing an ethical inquiry into how conduct and its consequences can lead to decline in social-religious standing.

Maheshvara poses a doctrinal question about the fourfold order created by Svayambhū (Brahmā), specifically asking what kinds of karmic outcomes cause a Vaiśya to fall into the condition of a Śūdra, setting up an explanation in the subsequent verses.