Shloka 60
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
(तथैव शूद्रा विहिता: सर्वधर्मप्रसाधका: । शूद्राश्न॒ यदि ते न स्यु: कर्मकर्ता न विद्यते ।।
śrīmaheśvara uvāca |
tathaiva śūdrā vihitāḥ sarvadharma-prasādhakāḥ |
śūdrāś ca yadi te na syuḥ karmakartā na vidyate ||
trayaḥ pūrve śūdramūlāḥ sarve karmakarāḥ smṛtāḥ |
brāhmaṇādiṣu śuśrūṣā dāsadharma iti smṛtaḥ ||
vārtā ca kāru-karmāṇi śilpaṁ nāṭyaṁ tathaiva ca |
ahiṁsakaḥ śubhācāro daivata-dvija-vandakaḥ ||
śūdro dharma-phalair iṣṭaiḥ svadharmeṇopayujyate |
evamādi tathānyac ca śūdradharma iti smṛtaḥ ||
etat te sarvam ākhyātaṁ cāturvarṇyasya śobhane |
ekaikasyeha subhage kim anyac chrotum icchasi śobhane ||
Śrī Maheśvara nói: “Cũng vậy, Śūdra được quy định là những người góp phần làm cho toàn bộ trật tự dharma được hoàn thành. Nếu không có Śūdra, sẽ không có ai đảm đương công việc phục dịch. Ba varṇa trước đều được nói là có gốc ở Śūdra, vì chính Śūdra được xem là người làm lao dịch phục vụ; việc phụng sự Brāhmaṇa và các bậc khác được ghi nhớ là bổn phận của người tôi tớ (dāsa), tức của Śūdra. Buôn bán, mưu sinh bằng thương nghiệp, công việc thợ thủ công, nghề nghề, và cả nghệ thuật trình diễn (nāṭya) cũng được tuyên là bổn phận của Śūdra. Người ấy nên bất bạo động, giữ hạnh lành, kính ngưỡng chư thiên và tôn kính những người hai lần sinh. Nhờ dharma của chính mình, Śūdra đạt được những quả lành như ý của dharma. Như thế, và còn theo nhiều cách khác, dharma của Śūdra được truyền dạy. Tất cả điều ấy ta đã giảng cho nàng, hỡi người đẹp, về trật tự bốn varṇa—từng varṇa một. Hỡi phu nhân hữu phúc, nàng còn muốn nghe điều gì nữa?”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage frames the Śūdra’s role as essential to sustaining the wider dharmic order through service and practical occupations, while emphasizing ethical restraints (non-violence, good conduct) and reverence toward deities and the twice-born; it also asserts that fulfilling one’s own duty (svadharma) yields the desired fruits of dharma.
Śrī Maheśvara continues a didactic explanation of cāturvarṇya, describing the duties and virtues associated with the Śūdra and then concluding that he has explained the dharmas of all four varṇas one by one, asking the listener what else she wishes to hear.