Shloka 6
Brahmapūjā-kāraṇa-prśnaḥ and Keśava–Viṣvaksena-stuti
Question on Brahmin veneration; hymn on Kṛṣṇa as cosmic order
भारत! धर्म, अर्थ, भय, कामना और दया--इन पाँच हेतुओंसे दानको पाँच प्रकारका जानना चाहिये। अब जिन कारणोंसे दान देना उचित है, उनको सुनो ।।
bhārata! dharma-artha-bhaya-kāmanā-dayā—ebhiḥ pañcabhir hetubhiḥ dānaṃ pañcadhā jñātavyam. adhunā yeṣu kāraṇeṣu dānaṃ pradātum ucitaṃ, tān śṛṇu. iha kīrtim avāpnoti pretya cānuttamaṃ sukham; iti dānaṃ pradātavyaṃ brāhmaṇebhyo ’n-asūyatā.
Bhīṣma nói: “Hỡi Bhārata, theo năm động cơ—dharma, lợi lộc/tài vật, sợ hãi, dục vọng và lòng thương xót—bố thí được hiểu là có năm loại. Nay hãy nghe những lý do khiến việc cho mới thật là đúng đắn. Người bố thí đạt danh tiếng ở đời này và, sau khi chết, hưởng an lạc tối thượng. Vì thế, không ganh ghét hay oán hờn, hãy bố thí cho các Bà-la-môn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that charity should be evaluated by its motive: it can arise from dharma, gain, fear, desire, or compassion. The ethically proper form is giving grounded in dharma—done without envy or grudging—bringing honor in this life and the highest welfare after death.
In the Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on righteous conduct. Here he classifies types of giving by motive and urges dharma-based giving, specifically recommending gifts to Brahmins with a mind free of ill-will.