Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 36
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
गजच्छायायां पूर्वस्यां कुतपे दक्षिणामुख: । यदा भाद्रपदे मासि भवते बहुले मघा
gajacchāyāyāṃ pūrvasyāṃ kutape dakṣiṇāmukhaḥ | yadā bhādrapade māsi bhavate bahule maghā |
Viśvāmitra nói: “Hỡi chư thiên, hãy lắng nghe giáo huấn tối mật về dharma này. Khi vào tháng Bhādrapada, trong nửa tháng tối, chòm sao Maghā hiện khởi, bấy giờ người nào quay mặt về phương nam, đứng vào giờ cát tường ‘kutapa’—khi bóng voi đổ về phía đông—và dâng bố thí những món ăn thượng hảo như lễ vật cho các Pitṛ, thì được nói là gặt quả báo rộng lớn: chỉ với một lần bố thí ấy, phải hiểu rằng người ấy đã làm một đại lễ śrāddha cho các Pitṛ ở đời này suốt mười ba năm.”
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that properly timed and intentioned charity—especially the gift of good food dedicated to the Pitṛs—can yield exceptionally large merit. It emphasizes dharma as disciplined giving aligned with sacred time (nakṣatra, fortnight, and muhūrta) and correct ritual orientation.
Viśvāmitra addresses the gods and reveals a confidential rule about ancestral rites: under a specific calendrical configuration (Bhādrapada, dark fortnight, Maghā) and at the kutapa time, a person facing south and standing where an elephant’s shadow falls eastward should give food as an offering for the Pitṛs; the act is praised as equivalent to sustaining a great śrāddha for thirteen years.