Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 466
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
किल्बिषं सुबह प्राप्ता: किंस्विदेषां प्रतिक्रिया । “देवराज! मनुष्य मोहवश जो तिर्यग्योनिमें पड़े हुए प्राणियों
kilbiṣaṃ subah prāptāḥ kiṃ svid eṣāṃ pratikriyā | “devarāja! manuṣyā mohavaśaḥ yo tiryagyoni-meṃ paṛe hue prāṇiyoṃ, mṛga, pakṣī aur bheṛ-ādiko tathā kīṛoṃ, cīṃṭe-cīṃṭiyoṃ evaṃ sarpoṃ kī hiṃsā karate haiṃ, isase ve bahut-sā pāpa baṭor lete haiṃ | unake liye in pāpoṃ se chūṭane kā kyā upāya hai?”
Sứ giả thần linh nói: “Họ đã mắc tội nặng—có phương thuốc nào cho họ chăng? Ôi Đế vương của chư thiên! Con người vì mê muội mà làm hại các loài hữu tình sinh trong thai thú—thú rừng, chim chóc, cừu và những loài tương tự—lại còn giết hại sâu bọ, kiến và rắn; bởi thế họ gom góp vô số tội lỗi. Bằng cách nào họ có thể được giải thoát khỏi những tội ấy?”
देवदूत उवाच
Educational Q&A
Harming any living being—whether large animals, birds, or even small creatures like insects and ants—creates serious moral demerit; the passage frames this as a dharmic problem and asks for a prescribed remedy (prāyaścitta/upāya) to be freed from such sin.
A divine messenger addresses Indra, describing how humans, overcome by delusion, commit violence against many kinds of creatures and thereby accumulate great sin, and then asks Indra what countermeasure or expiation can remove those sins.