Shloka 12
Dāna–Tapaḥ Praśaṃsā and Gṛhastha-Upadeśa
Maitreya
भीष्म उवाच भगवद्धचनातू् कीटो ब्राद्ाण्यं प्राप्प दुर्लभम्
bhīṣma uvāca—bhagavad-vacanāt tu kīṭo brāhmaṇyaṁ prāpya durlabham; (sa) pṛthivīṁ śataśo yajñayūpair aṅkitavān. tadanantaram brahmavettṝṇāṁ śreṣṭhaḥ san brahma-sālokyaṁ prāptaḥ, brahmalokaṁ gatvā sanātanaṁ brahma prāpnoti.
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, theo lời thuật của bậc tôn kính Vyāsa, sinh linh ấy vốn chỉ là một con sâu đã đạt được địa vị hiếm có của một Bà-la-môn. Rồi nó dựng lên hàng trăm cột tế lễ, ghi dấu khắp mặt đất, thực hành những đại tế tự. Sau đó, trở thành bậc tối thượng trong hàng người biết Brahman, nó đạt đến cảnh giới đồng trú với Phạm Thiên—đến Brahmaloka và chứng ngộ Brahman vĩnh cửu.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even one of the lowest origins (a former ‘worm’) can, through accumulated merit, right conduct, and ultimately Brahman-knowledge, rise to the highest spiritual attainment—showing the Mahabharata’s emphasis on transformation through dharma and realization.
Bhishma recounts Vyasa’s authoritative tradition: a being formerly a worm attains rare brahmin status, performs many great sacrifices (symbolized by hundreds of yajña-posts across the earth), and then surpasses ritual merit by becoming a foremost knower of Brahman, reaching Brahmaloka and realizing the eternal Brahman.