Shloka 4
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna
Maitreya–Vyāsa Saṃvāda
कीट! मैं जानता हूँ, अपने पूर्वकृत पापोंके कारण तुम्हें कीटयोनिमें आना पड़ा है। यदि इस समय तुम्हारी धर्मके प्रति श्रद्धा है तो तुम्हें धर्म अवश्य प्राप्त होगा ।।
vyāsa uvāca | kīṭa! jānāmi pūrvakṛta-pāpaiḥ kāraṇaiḥ tvāṃ kīṭa-yoniṃ prāptavān asi | yadi etasmin kāle te dharme śraddhā asti, tarhi avaśyaṃ dharmaṃ prāpsyasi || karma-bhūmi-kṛtaṃ devaḥ bhuñjate tiryagāś ca ye | dharmo 'pi hi manuṣyeṣu kāmārthaś ca tathā guṇāḥ ||
Vyāsa nói: “Hỡi con giun! Ta biết rằng vì những tội lỗi đã gây trong quá khứ, ngươi phải rơi vào thai sinh của loài giun. Nhưng nếu ngay lúc này ngươi còn có lòng tin đối với dharma, ắt ngươi sẽ đạt được dharma. Chư thiên, loài người, và các loài sinh trong thân thú đều thọ nhận quả báo của những hành động đã làm trong cõi đời—cánh đồng của nghiệp. Trong hàng người vô minh, ngay cả ‘dharma’ cũng thường được theo đuổi với dục vọng làm mục đích; và họ tiếp nhận các đức hạnh, phẩm chất chủ yếu để mong thỏa mãn những dục vọng ấy.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Past actions lead to one’s present birth and experiences, but sincere faith in dharma can still lead to moral and spiritual uplift. The verse also warns that in ignorance people often practice ‘dharma’ for the sake of desire and gain, treating virtues as tools for personal ends rather than as commitments to truth and right order.
Vyāsa addresses a worm, explaining that its low birth is the result of prior sins. He then offers a path of hope: if the creature now has faith in dharma, it can attain dharma. He broadens the point into a general reflection that gods, humans, and animals all undergo the fruits of karma, and that many humans pursue dharma only as a means to fulfill desires.