Shloka 5
मांसपरिवर्जन-प्रशंसा (Praise of Abstention from Meat) / Ethics of Ahiṃsā in Diet and Rite
परंतु जो अज्ञानवश अधर्म बन जानेपर पुनः उसके लिये पश्चात्ताप करता है, उसे चाहिये कि मनको वशमें रखकर वह फिर कभी पापका सेवन न करे ।। यथा यथा मनस्तस्य दुष्कृतं कर्म गर्हते । तथा तथा शरीर तु तेनाधर्मेण मुच्यते,मनुष्यका मन ज्यों-ज्यों पापकर्मकी निन््दा करता है त्यों-त्यों उसका शरीर उस अधर्मके बन्धनसे मुक्त होता जाता है
yudhiṣṭhira uvāca | parantu yo'jñānavaśād adharmaṁ kṛtvā punaḥ tasya kṛte paścāt-tāpaṁ karoti, tasya kartavyaṁ yat manasaṁ vaśe kṛtvā sa punaḥ kadācit pāpa-sevanaṁ na kuryāt || yathā yathā manas tasya duṣkṛtaṁ karma garhate | tathā tathā śarīraṁ tu tena adharmeṇa mucyate ||
Yudhiṣṭhira nói: “Nhưng nếu một người vì vô minh mà sa vào nếp sống phi nghĩa, rồi sau đó hối hận, thì phải chế ngự tâm mình và không bao giờ còn buông theo tội lỗi nữa. Vì tâm càng lên án việc ác của chính mình bao nhiêu, thì thân—thật vậy, cả con người ấy—càng được giải thoát khỏi xiềng xích do sự phi nghĩa ấy tạo ra bấy nhiêu.”
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
Remorse alone is not sufficient; genuine repentance must culminate in mastery of the mind and a firm resolve not to repeat the sin. Inner moral censure (the mind’s rejection of wrongdoing) progressively loosens the binding force of adharma.
In the Anuśāsana Parva’s instruction-focused dialogue, Yudhiṣṭhira articulates an ethical principle: when someone errs through ignorance, the proper response is repentance coupled with disciplined restraint, leading to gradual release from the consequences of unrighteous action.