Shloka 122
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
दशन् वै मानुषान्नित्यं पापात्मा स विशाम्पते । धान्यकी चोरी करनेवाले मनुष्यके शरीरमें दूसरे जन्ममें बहुत-से रोएँ पैदा होते हैं। प्रजानाथ! जो मानव तिलके चूर्णसे मिश्रित भोजनकी चोरी करता है, वह नेवलेके समान आकारवाला भयानक चूहा होता है तथा वह पापी सदा मनुष्योंको काटा करता है ।।
yudhiṣṭhira uvāca | daśan vai mānuṣān nityaṃ pāpātmā sa viśāṃpate |
Yudhiṣṭhira nói: “Ôi bậc chúa tể của muôn dân, kẻ mang linh hồn tội lỗi ấy, dù sinh ra trong cảnh giới nào, cũng luôn luôn cắn xé loài người.” Trong đoạn giáo huấn này (được triển khai rộng trong phần dạy kèm theo), Yudhiṣṭhira nêu rõ đạo lý rằng trộm cắp—nhất là những lương thực thiết yếu và vật dụng căn bản của gia đình—sẽ chín muồi thành những tái sinh đau đớn, nhục hèn. Hình phạt được khắc họa qua những thân hình súc sinh mang tính biểu tượng: hình dạng đời sau phản chiếu sự tổn hại và lén lút của hành vi; hậu quả không chỉ là sự khinh miệt của thế gian, mà là sự biến đổi bởi nghiệp, khiến kẻ làm ác trở thành kẻ quấy nhiễu loài người không dứt.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The passage underscores karmic moral causality: theft—especially of basic sustenance—produces severe consequences, depicted as degrading rebirths and ongoing suffering. The ethical point is that taking what sustains others violates dharma and returns as a life marked by fear, harm, and loss of human dignity.
Within Anuśāsana Parva’s didactic setting, Yudhiṣṭhira speaks to a kingly figure (‘viśāṃpati’), voicing or eliciting a rule-like statement about a sinner who continually bites humans. The surrounding exposition (as reflected in the provided gloss) elaborates this as a catalogue of thefts and their karmic rebirth-results.