Shloka 52
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
जो बारह महीनोंतक प्रतिदिन अग्निहोत्र करता हुआ प्रति ग्यारहवें दिन एक बार हविष्यान्न ग्रहण करता है
yo dvādaśa māsān pratidinam agnihotraṃ kurvan pratyekādaśe dine ekavāraṃ haviṣyānnaṃ gṛhṇāti, manaḥ-vāgbhyāṃ api kadācit parastrī-abhilāṣaṃ na karoti, mātā-pitṛbhyāṃ ca kṛte kadācid api mṛṣā na vadati, sa vimāne virājamānaṃ parama-śaktimantaṃ mahādevaṃ samīpaṃ gacchati, sahasra-aśvamedha-yajñānāṃ śreṣṭhatamaṃ phalaṃ prāpnoti. svāyambhuvaṃ ca paśyet vimānaṃ samupasthitam; kumāryaḥ kāñcanābhāsā rūpavatyo nayanti tam.
Bhīṣma nói: “Người nào suốt mười hai tháng làm lễ Agnihotra mỗi ngày, và cứ mỗi ngày thứ mười một mới dùng một lần thức ăn chỉ gồm havis (vật phẩm cúng tế); người ấy không hề, dù trong ý nghĩ hay lời nói, ham muốn vợ của kẻ khác; và cũng không nói dối, dẫu vì cha mẹ—người ấy sẽ đến gần Mahādeva, đấng tối thượng đại lực, ngự trên thiên xa, và nhận quả báo tối thắng, được nói là ngang với một nghìn lễ tế Aśvamedha. Người ấy thấy cỗ xe trời tự-hiển đã đến gần; và những thiếu nữ rực sáng, sắc vàng óng, dung nhan tuyệt mỹ dẫn người ấy tiến bước.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that disciplined daily duty (Agnihotra), periodic restraint in food, strict chastity even at the level of thought and speech, and unwavering truthfulness—even when speaking to one’s parents—together constitute a powerful dharmic life that yields the highest spiritual merit and divine proximity.
Bhishma describes the posthumous reward of a practitioner who follows these vows: a divine vimana appears, radiant celestial maidens escort him, and he is led to the presence of Mahadeva, gaining merit proclaimed superior to that of a thousand Ashvamedha sacrifices.