Shloka 3
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
पार्थिवै राजपुत्रैर्वा शक््या: प्राप्तुं पितामह । नार्थन्यूनैरवगुणैरेकात्मभिरसंहतै:
pārthivair rājaputrair vā śakyāḥ prāptuṃ pitāmaha | nārthanyūnair avaguṇair ekātmabhir asaṃhataiḥ ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch Tổ phụ, chỉ các bậc quân vương hay vương tử mới có thể đạt được quả của những lễ tế ấy. Kẻ thiếu của cải, thiếu đức hạnh, cô độc và không nơi nương tựa thì không thể cử hành loại tế lễ như vậy.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights adhikāra (practical eligibility) for large-scale sacrifices: such rites typically require royal resources, personal virtue, and social support; those lacking wealth, qualities, and backing cannot realistically undertake them.
In the Anuśāsana Parva dialogue, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Grandfather’ and reflects on who can actually gain the fruits of certain yajñas, noting that only kings/princes can manage them, while the poor and unsupported cannot.