Shloka 146
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
यत्नवान् भव राजेन्द्र यत्नवान् सुखमेधते । अप्रधृष्यश्न शत्रूणां भृत्यानां स्वजनस्य च
yatnavān bhava rājendra yatnavān sukham edhate | apradhṛṣyaś ca śatrūṇāṁ bhṛtyānāṁ svajanasya ca, nareśvara |
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc vua chúa ưu tú, hãy siêng năng. Người siêng năng thì thịnh đạt một cách dễ dàng. Nhờ nỗ lực bền bỉ, bậc quân vương trở nên không thể khuất phục—trong mắt kẻ thù, và cả giữa dân chúng cùng thuộc hạ của mình. Vì vậy, hỡi chúa tể loài người, một kṣatriya phải gắng công đạt tinh thông Dhanurveda/khoa binh khí, học Veda, và các kỹ năng trị quốc thực tiễn như cưỡi voi, cưỡi ngựa, và điều khiển chiến xa; bởi nỗ lực là gốc rễ của sự thăng tiến vững bền và uy quyền.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that sustained effort (yatna/udyama) is the foundation of a king’s prosperity and security. A ruler who trains diligently—intellectually and militarily—becomes difficult to overpower and gains stable authority among enemies as well as within his own household and administration.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on royal duty (rājadharma). Here he urges the king to be industrious and to cultivate the practical and scriptural disciplines expected of a kṣatriya, emphasizing that diligence leads to flourishing and invulnerability.