Shloka 145
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
नरश्रेष्ठ) माता-पिता और गुरुजनोंकी आज्ञाका अविलम्ब पालन करना चाहिये। इनकी आज्ञा हितकर है या अहितकर, इसका विचार नहीं करना चाहिये ।।
bhīṣma uvāca | narāśreṣṭha, mātā-pitarau ca gurujanānāṃ ca ājñāyā avilambaṃ pālanaṃ kartavyam | eṣām ājñā hitakarī vā ahitakarī veti vicāro na kartavyaḥ || dhanurvede ca vede ca yatnaḥ kāryo narādhipa | hastipṛṣṭhe aśvapṛṣṭhe ca rathacaryāsu caiva ha || nareśvara, kṣatriyeṇa dhanurveda-vedādhyayanayoḥ kṛte yatnaḥ kartavyaḥ | rājendra, tvaṃ hastyaśva-vāhana-kalāyāṃ ratha-hākanāyāṃ ca nipuṇatāṃ prāptuṃ prayatnasva; yataḥ yatnavān puruṣaḥ sukhena unnatiśīlo bhavati, sa śatrūṇāṃ svajanānāṃ bhṛtyānāṃ ca durdharṣo bhavati ||
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc trượng phu ưu tú, hãy vâng theo ngay, không chậm trễ, mệnh lệnh của mẹ, cha và các bậc trưởng thượng/thầy dạy. Chớ phán xét xem mệnh lệnh ấy là lợi hay hại. Lại nữa, hỡi chúa tể loài người, một kṣatriya phải gắng công trong Dhanurveda (khoa cung tên và binh khí) và trong việc học Veda. Hỡi đức vua, hãy chuyên tâm đạt đến tinh thông việc cưỡi voi, cưỡi ngựa và nghệ thuật điều khiển chiến xa; vì người bền bỉ nỗ lực sẽ thăng tiến trong an lạc, và trở nên đáng gờm—đối với kẻ thù, đối với người nhà, và cả đối với thuộc hạ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Immediate obedience to parents and revered elders is presented as a foundational duty, and for a kshatriya, disciplined effort in both sacred learning (Vedic study) and practical martial skills (archery, riding, chariot-driving) is essential; sustained effort leads to prosperity and formidable capability.
Bhishma, in his role as moral instructor, is giving prescriptive counsel on conduct and training: he urges prompt compliance with parental/elder authority and outlines the educational and military disciplines a king or kshatriya should cultivate to become effective and respected.