Shloka 61
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
मूत्रं नोत्तिषठतता कार्य न भस्मनि न गोव्रजे । आर्द्रपादस्तु भुंजीत नार्द्रपादस्तु संविशेत्,खड़ा होकर पेशाब न करे। राखमें और गोशालामें भी मूत्र त्याग न करे, भीगे पैर भोजन तो करे, परंतु शयन न करे
mūtraṃ nottiṣṭhatā kāryaṃ na bhasmani na govraje | ārdrapādas tu bhuñjīta nārdrapādas tu saṃviśet ||
Bhīṣma nói: “Chớ tiểu tiện khi đang đứng; cũng chớ tiểu tiện trên tro hay trong chuồng bò. Nếu chân còn ướt, vẫn có thể dùng bữa, nhưng không nên nằm ngủ khi chân còn ướt.” Trong phần luận về chánh hạnh này, Bhīṣma đặt ra những quy tắc về kỷ luật thân thể và sự thanh tịnh, xem cả những việc thường nhật cũng là một phần của dharma và lòng kính trọng đối với những nơi thanh sạch.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma includes disciplined everyday behavior: maintain cleanliness and respect for places associated with purity (like ashes used in rites) and with cows; avoid improper bodily acts, and observe practical hygiene such as not sleeping with wet feet.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma continues giving Yudhiṣṭhira practical rules of proper conduct (ācāra), listing do’s and don’ts for ordinary activities to cultivate purity, restraint, and reverence.