Shloka 6
शृङ्गिशापः—तक्षककाश्यपसंवादः (Śṛṅgī’s Curse and the Takṣaka–Kāśyapa Dialogue)
न दारान् वै करिष्येडहमिति मे भावितं मन: । एवं दृष्टवा तु भवत: शकुन्तानिव लम्बत:,अतः मैंने अपने मनमें यह दृढ़ निश्चय कर लिया था कि “मैं कभी पत्नी-परिग्रह (विवाह) नहीं करूँगा।” किंतु पितामहो! आपको पक्षियोंकी भाँति लटकते देख अखण्ड ब्रह्मचर्यके पालन-सम्बन्धी निश्चयसे मैंने अपनी बुद्धि लौटा ली है। अब मैं आपका प्रिय मनोरथ पूर्ण करूँगा, निश्चय ही विवाह कर लूँगा
na dārān vai kariṣyed aham iti me bhāvitaṃ manaḥ | evaṃ dṛṣṭvā tu bhavataḥ śakuntān iva lambataḥ,
Takṣaka nói: “Trong lòng ta đã quyết chắc: ‘Ta sẽ không bao giờ cưới vợ.’ Nhưng khi thấy các ngài—bậc trưởng thượng đáng kính—treo lơ lửng như chim, ta đã quay lưng khỏi lời thệ giữ phạm hạnh nghiêm khắc ấy. Nay ta sẽ làm trọn điều các ngài mong; ta nhất định sẽ kết hôn.”
तक्षक उवाच
Educational Q&A
A personal vow (such as lifelong celibacy) may be reconsidered when higher duties—especially responsibility toward elders and the sustaining dharma of household life—become pressing; ethical action is guided by context, not mere rigidity.
Takṣaka reports that he had decided never to marry, but on seeing an elder in a pitiable state—described as hanging like a bird—he abandons that resolve and agrees to marry in order to fulfill the elder’s wish.