Shloka 64

समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः

Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī

Devanagari script

ज्ञेयं विवादपर्वात्र कर्णस्यापि महात्मन: । निर्याणं च तत: पर्व कुरुपाण्डवसेनयो:,इसी प्रसंगमें महात्मा कर्णका विवादपर्व है। तदनन्तर कौरव एवं पाण्डव-सेनाका निर्याणपर्व है

Transliteration

jñeyaṃ vivādaparvātra karṇasyāpi mahātmanaḥ | niryāṇaṃ ca tataḥ parva kurupāṇḍavasenayoḥ ||

Translation

Tại đây cần hiểu có một phần gọi là “Dispute Parvan”, liên quan đến bậc đại hồn Karṇa. Sau đó là Parvan thuật việc xuất phát (ra quân) của hai đạo quân Kuru và Pāṇḍava. Lời kể báo hiệu sự chuyển từ tranh chấp và kình địch sang cuộc vận động có tổ chức hướng tới chiến tranh, cho thấy những bất hòa không được giải quyết sẽ hóa cứng thành xung đột tập thể.

Word by Word

ज्ञेयम्to be known / should be known

विवादपर्वthe episode called 'Dispute-section'

अत्रhere

कर्णस्यof Karna

अपिalso / even

महात्मनःof the great-souled

निर्याणम्the departure / setting forth

चand

ततःthereafter / from that

पर्वthe section / episode

कुरुपाण्डवसेनयोःof the Kuru and Pandava armies

Speaker

राम उवाच

Characters & Entities

Karṇa

Kuru army

Pāṇḍava army

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Cross References

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse underscores how disputes (vivāda) are not isolated events: when not resolved through dharma and restraint, they progress into organized hostility, culminating in collective mobilization (niryāṇa) and war.

What is happening in the narrative?

The text is marking the epic’s internal structure: it points to a section focused on Karṇa’s dispute-related episode(s) (Vivāda-parvan), and then indicates the subsequent section describing the departure/march of the Kuru and Pāṇḍava armies (Niryāṇa-parvan).