Shloka 49
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
द्यूतपर्व ततः प्रोक्तमनुद्यूतमत: परम् । तत आरण्यकं पर्व किर्मीरवध एव च,इसके बाद क्रमशः द्यूत एवं अनुद्यूतपर्व हैं। तत्पश्चात् वनयात्रापर्व तथा किर्मीरवधपर्व है
dyūtapārva tataḥ proktam anudyūtam ataḥ param | tata āraṇyakaṃ parva kirmīravadha eva ca ||
Rồi ông liệt kê thứ tự các phần: sau đó là Dyūta-parvan (phần đánh bạc), kế tiếp là Anudyūta-parvan (cuộc đánh bạc tiếp diễn). Tiếp theo là Āraṇyaka-parvan (phần lưu lạc nơi rừng thẳm), và cả Kirmīra-vadha-parvan (phần giết Kirmīra). Câu kệ như một tấm bản đồ của cơn khủng hoảng đạo lý đang mở ra—một lần sa ngã vào thói xấu (đánh bạc) kéo theo lưu đày và những cuộc chạm trán đẫm bạo lực, thử thách sự kiên định với dharma giữa nghịch cảnh.
राम उवाच
Educational Q&A
By listing the Dyūta and Anudyūta episodes before the forest sojourn and the slaying of Kirmīra, the text highlights a moral chain: indulgence in adharma (gambling driven by greed and pride) leads to loss, exile, and further trials. The implied lesson is vigilance over one’s choices, since ethical lapses can set in motion long sequences of suffering that demand endurance and righteous conduct to overcome.
The speaker is outlining the order of upcoming parvans (major sections) of the Mahābhārata: first the gambling match (Dyūta), then the renewed gambling (Anudyūta), then the forest-life narrative (Āraṇyaka), and within that stream the episode of killing the rākṣasa Kirmīra (Kirmīra-vadha). It is a structural summary that situates later events in sequence.