Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः

Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī

तस्मिन्‌ परमधर्मिष्ठे देशे भूदोषवर्जिते | अष्टादश समाजम्मुरक्षौहिण्यो युयुत्सया,भूमिसम्बन्धी दोषोंसेः रहित उस परम धार्मिक प्रदेशमें युद्ध करनेकी इच्छासे अठारह अक्षौहिणी सेनाएँ इकट्टी हुई थीं

tasmin paramadharmiṣṭhe deśe bhūdoṣavarjite | aṣṭādaśa samājam murakṣauhiṇyo yuyutsayā ||

Tại miền đất nổi danh là chí thiện, không vướng tì vết của thổ địa, mười tám đại quân (akṣauhiṇī) đã tụ hội vì lòng ham muốn giao chiến—cho thấy ngay cả nơi được ca tụng về dharma cũng có thể thành chiến trường khi ý chí con người nghiêng về xung đột.

तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
परमधर्मिष्ठेmost righteous
परमधर्मिष्ठे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपरमधर्मिष्ठ
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
देशेin the region/country
देशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Locative, Singular
भूदोषवर्जितेfree from faults of the land
भूदोषवर्जिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootभूदोषवर्जित
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अष्टादशeighteen
अष्टादश:
TypeNumeral
Rootअष्टादश
Form—, —, —
समाजम्assembly/mustering
समाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमाज
FormMasculine, Accusative, Singular
उरक्षौहिण्यःarmies (akṣauhiṇīs)
उरक्षौहिण्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Nominative, Plural
युयुत्सयाwith the desire to fight
युयुत्सया:
Karana
TypeNoun
Rootयुयुत्सा
FormFeminine, Instrumental, Singular

राम उवाच

D
deśa (a righteous region)
A
akṣauhiṇī (army unit)

Educational Q&A

The verse juxtaposes a land celebrated for dharma with the gathering of vast armies, highlighting that righteousness of place or tradition does not automatically prevent violence; ethical outcomes depend on human intention and choices.

It describes the mustering of forces: eighteen akṣauhiṇīs assemble in a highly esteemed, ‘faultless’ region, motivated by yuyutsā—an eagerness for battle—foreshadowing large-scale conflict.