Shloka 137
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
यत्रास्य मन्युरुदभूतो येन द्यूतमकारयत् । यत्र धर्मसुतं द्यूते शकुनि: कितवो5जयत्,उसी उपहासके कारण दुर्योधनके हृदयमें क्रोधाग्नि जल उठी। जिसके कारण उसने जूएके खेलका षड़्यन्त्र रचा। इसी जूएमें कपटी शकुनिने धर्मपुत्र युधिष्ठिरको जीत लिया
yatrāsya manyur udabhūto yena dyūtam akārayat | yatra dharmasutaṃ dyūte śakuniḥ kitavo 'jayat ||
“Từ chính điểm ấy, cơn giận của hắn bùng lên—cơn giận khiến hắn bày mưu mở cuộc đánh bạc. Và ngay trong ván ấy, kẻ cờ bạc gian trá Śakuni đã thắng Dharmasuta Yudhiṣṭhira.” Câu này nhấn mạnh: lời nhạo báng và tự ái bị tổn thương có thể châm ngòi phẫn nộ; và phẫn nộ, khi biến thành mưu mô, sẽ trở thành nguyên nhân của adharma và tai họa về sau.
राम उवाच
Educational Q&A
Unchecked anger (manyu), especially when fueled by humiliation and mockery, can become the seed of deliberate wrongdoing. When wrath turns into planning and deceit, it undermines dharma and sets in motion consequences that spread suffering beyond the initial grievance.
The verse points to the moment when anger arose in the Kuru context and led to the arrangement of the dice-game. In that game, Śakuni—described as a kitava (cheating gambler)—wins against Yudhiṣṭhira, the Dharmasuta, marking a pivotal step toward the larger conflict.