Shloka 111
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
अड्भारपर्ण निर्जित्य गड़्ाकूले<र्जुनस्तदा । सख्यं कृत्वा ततस्तेन तस्मादेव च शुश्रुवे,चैत्ररथपर्वमें गंगाके तटपर अर्जुनने अंगारपर्ण गन्धर्वको जीतकर उससे मित्रता कर ली और उसीके मुखसे तपती, वसिष्ठ और और्वके उत्तम आख्यान सुने। फिर अर्जुनने वहाँसे अपने सभी भाइयोंके साथ पांचालकी ओर यात्रा की। तदनन्तर अर्जुनने पांचालनगरके बड़े-बड़े राजाओंसे भरी सभामें लक्ष्यवेध करके द्रौपदीको प्राप्त किया--यह कथा भी इसी पर्वमें है। वहीं भीमसेन और अर्जुनने रणांगणमें युद्धके लिये संनद्ध क्रोधान्ध राजाओंको तथा शल्य और कर्णको भी अपने पराक्रमसे पराजित कर दिया
Aṅgāraparṇaṃ nirjitya Gaṅgākūle 'rjunas tadā | sakhyaṃ kṛtvā tatas tena tasmād eva ca śuśruve ||
Sau khi đánh bại Gandharva Aṅgāraparṇa bên bờ sông Gaṅgā, Arjuna liền kết tình bằng hữu với y. Chính từ vị Gandharva ấy, chàng được nghe những thiên truyện cao quý—về Tapati, Vasiṣṭha và Aurva—khiến một cuộc xung đột trở thành dịp học hỏi và trau dồi phong hóa.
राम उवाच
Educational Q&A
Strength is not only for victory but also for transformation: after conflict, Arjuna converts enmity into friendship and seeks wisdom. The ethical emphasis is on restraint after triumph, openness to instruction, and valuing elevating narratives (ākhyānas) as guides for conduct.
Arjuna defeats the Gandharva Aṅgāraparṇa by the Gaṅgā, then befriends him. From Aṅgāraparṇa he hears revered stories connected with Tapati, the sage Vasiṣṭha, and Aurva—episodes that function as moral and cultural instruction within the larger epic journey.