Shloka 6
पाण्डवानां पाञ्चालगमनम्
The Pāṇḍavas’ Journey toward Pāñcāla and News of the Svayaṃvara
व्यायामकर्शित: सो5थ मृगलिप्सु: पिपासित: । आजगाम नरश्रेष्ठ वसिष्ठस्याश्रमं प्रति,एक दिन वे अपने मन्त्रियोंके साथ गहन वनमें आखेटके लिये गये। मरुप्रदेशके सुरम्य वनोंमें उन्होंने वराहों और अन्य हिंसक पशुओंको मारते हुए एक हिंसक पशुको पकड़नेके लिये उसका पीछा किया। अधिक परिश्रमके कारण उन्हें बड़ा कष्ट सहना पड़ा। नरश्रेष्ठ! वे प्याससे पीड़ित हो महर्षि वसिष्ठके आश्रममें आये। मनुष्योंमें श्रेष्ठ महाराज विश्वामित्रको आया देख पूजनीय पुरुषोंकी पूजा करनेवाले महर्षि वसिष्ठने उनका सत्कार करते हुए आतिथ्य ग्रहण करनेके लिये आमन्त्रित किया
vyāyāma-karśitaḥ so 'tha mṛga-lipsuḥ pipāsitaḥ | ājagāma nara-śreṣṭha vasiṣṭhasyāśramaṃ prati ||
Kiệt quệ vì gắng sức, lòng vẫn ham bắt cho được thú rừng, lại bị cơn khát hành hạ, bấy giờ ông—hỡi bậc nhất trong loài người—đến am thất của Vasiṣṭha. Câu kệ đặt nguyên nhân trực tiếp: sự mệt nhọc của cuộc săn khiến nhà vua tìm đến nương nhờ và thọ nhận lòng hiếu khách nơi āśrama của hiền triết, để làm nổi bật đối lập giữa quyền lực vương giả và sự thiêng liêng của phép tiếp khách khổ hạnh.
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse sets up the dharmic importance of the āśrama as a place of refuge and hospitality: even a powerful hunter-king, driven by desire and exhausted by exertion, must approach the sage’s domain where ethical norms (especially atithi-dharma) prevail over force.
After strenuous hunting, the protagonist—seeking game and suffering from thirst—arrives at the hermitage of the sage Vasiṣṭha. This arrival initiates the ensuing episode centered on reception, hospitality, and the tension between royal ambition and ascetic authority.