Shloka 31
Ādi-parva Adhyāya 141: Bhīma–Hiḍimba Confrontation and Protective Discourse
Devanagari script
ततो विरहितं दृष्टवा पितरं प्रतिपूज्य सः । पौरानुरागसंतप्त: पश्चादिदमभाषत,वहाँ अपने पिताको अकेला पाकर पुरवासियोंके युधिष्ठिरविषयक अनुरागसे दुःखी हुए दुर्योधनने पहले पिताके प्रति आदर प्रदर्शित किया। तत्पश्चात् इस प्रकार कहा
Transliteration
tato virahitaṃ dṛṣṭvā pitaraṃ pratipūjya saḥ | paurānurāga-saṃtaptaḥ paścād idam abhāṣata ||
Translation
Rồi thấy cha mình ở một mình, hắn trước hết làm lễ kính cẩn. Đau đớn vì dân thành ngày càng mến phục Yudhiṣṭhira, Duryodhana liền nói tiếp như sau.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
विरहितम्alone, bereft (of attendants)
विरहितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविरहित
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (ktvā), Parasmaipada (usage-neutral)
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिपूज्यhaving respectfully honored
प्रतिपूज्य:
TypeVerb
Rootप्रति-पूज्
FormAbsolutive (ya), Parasmaipada (usage-neutral)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पौर-अनुराग-संतप्तःdistressed by the citizens' affection
पौर-अनुराग-संतप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंतप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
अभाषतspoke, said
अभाषत:
TypeVerb
Rootभाष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DuryodhanaD
DhṛtarāṣṭraY
YudhiṣṭhiraP
paurāḥ (citizens of Hastināpura)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes