Shloka 13
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
स विनिश्ित्य मनसा पाज्चालं प्रति बुद्धिमान् जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! राजा द्रुपदके यों कहनेपर प्रतापी द्रोण क्रोधसे जल उठे और दो घड़ीतक गहरी चिन्तामें डूबे रहे। वे बुद्धिमान् तो थे ही, पांचालनरेशसे बदला लेनेके विषयमें मन-ही-मन कुछ निश्चय करके कौरवोंकी राजधानी हस्तिनापुर नगरमें चले गये
sa viniścitya manasā pāñcālaṁ prati buddhimān jagāma kurumukhyānāṁ nagaraṁ nāgasāhvayam | vaiśampāyana uvāca—janamejaya! rājā drupadake yoṁ kahanepara pratāpī droṇa krodhase jala uṭhe aura do ghaṛītaka gaharī cintāmeṁ ḍūbe rahe | ve buddhimān to the hī, pāñcālanareśase badalā leneke viṣayameṁ man-hī-man kuch niścaya karke kauravoṁkī rājadhānī hastināpura nagarmeṁ cale gaye ||
Vaiśampāyana nói: Hỡi Janamejaya, khi vua Drupada nói như vậy, Droṇa hùng mạnh bừng bừng phẫn nộ và chìm trong suy tưởng sâu xa một lúc. Dẫu là người trí, ông vẫn âm thầm quyết định con đường báo phục chúa tể xứ Pāñcāla, rồi lên đường đến Nāgasāhvaya—tức Hastināpura, kinh đô của những bậc tối thượng trong dòng Kuru.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger can drive even a wise person toward retaliation; ethical discernment requires that deliberation (cintā) be guided by dharma rather than wounded pride.
After Drupada’s words provoke him, Droṇa becomes enraged, thinks deeply, resolves to take revenge on the Pāñcāla king, and goes to the Kuru capital—Hastināpura (Nāgasāhvaya).