Mahabharata — Adi Parva, Shloka 23
Adhyāya 125: Raṅga-pradarśana — Arjuna’s Entry and Astric Demonstration (रङ्गप्रदर्शनम्)
वैशम्पायन उवाच (तस्यास्तद् वचन श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्नितापिता । पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुम: ।।
vaiśampāyana uvāca | tasyās tad vacanaṃ śrutvā kuntī śokāgnitāpitā | papāta sahasā bhūmau chinnamūla iva drumaḥ || niśceṣṭhā patitā bhūmau mohān naiva cacāla sā || kuntīm utthāpya mādrī ca mohenāviṣṭacetanām | ehi ehi iti tāṃ kuntīṃ darśayām āsa kauravam || pādayoḥ patitā kuntī punar utthāya bhūmipam | sasmītena tu vaktreṇa gadantam iva bhārata | parirabhya tadā mohād vilalāpākulendriyā || mādrī cāpi samāliṅgya rājānaṃ vilalāpa sā ||
Vaiśampāyana nói: “Tâu vua Janamejaya, nghe lời Mādrī, Kuntī bị ngọn lửa sầu đau thiêu đốt, bỗng ngã quỵ xuống đất như cây bị chặt đứt rễ. Nàng bất tỉnh nằm đó, mê mờ đến nỗi không nhúc nhích. Mādrī đỡ Kuntī dậy, tâm trí còn chìm trong cơn ngất, vừa nói ‘Đến đây, đến đây’ vừa dẫn nàng đến trước đức vua Kuru (Pāṇḍu). Kuntī đứng lên rồi lại sụp xuống nơi chân vua. Trên mặt người phảng phất một nụ cười nhạt, như thể sắp cất lời. Trong cơn bàng hoàng, Kuntī ôm lấy người mà khóc than, mọi giác quan rối loạn. Mādrī cũng ôm nhà vua và than khóc thảm thiết.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how even the disciplined life of a dharmic royal household cannot prevent grief from overwhelming the body and mind. It implicitly teaches compassion toward human frailty and points to the Mahābhārata’s ethical realism: dharma is pursued amid powerful emotions, not in their absence.
After hearing Mādrī, Kuntī collapses in shock and grief. Mādrī revives her and brings her to see Pāṇḍu. Kuntī falls at his feet, embraces him, and laments; Mādrī also embraces Pāṇḍu and mourns—marking the immediate aftermath of the king’s death.