Adhyaya 56

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे सूर्यरथनिर्णयो नाम पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि निशाकरः त्रिचक्रोभयतो ऽश्वश् च विज्ञेयस्तस्य वै रथः

Như vậy, trong Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, phần Tiền, chương mang tên “Sự xác định cỗ xe của Mặt Trời”, Sūta nói: “Mặt Trăng (Niśākara) đi theo những lộ trình của tinh tú, mang theo các chòm sao. Hãy biết rằng cỗ xe của Ngài có ba bánh và được ngựa kéo ở cả hai bên.”

Verse 2

शतारैश् च त्रिभिश्चक्रैर् युक्तः शुक्लैर्हयोत्तमैः दशभिस्त्वकृशैर् दिव्यैर् असंगैस् तैर् मनोजवैः

Cỗ xe thiêng ấy, lắp ba bánh với trăm nan hoa, được thắng vào những tuấn mã trắng thượng hạng—mười con—thân mảnh mà lực mạnh, thuộc cõi trời, không bị ngăn ngại, nhanh như ý niệm.

Verse 3

रथेनानेन देवैश् च पितृभिश्चैव गच्छति सोमो ह्यम्बुमयैर् गोभिः शुक्लैः शुक्लगभस्तिमान्

Trên chính cỗ xe ấy, Soma (Mặt Trăng) tiến hành cùng các Deva và các Pitṛ. Quả thật Soma—kết thành từ tinh chất của nước—vận hành với những tuấn mã trắng, rực sáng bằng những tia quang trắng.

Verse 4

क्रमते शुक्लपक्षादौ भास्करात्परमास्थितः आपूर्यते परस्यान्तः सततं दिवसक्रमात्

Vào đầu nửa tháng sáng (Śukla-pakṣa), nó tiến lên, ở vị trí vượt ngoài Mặt Trời; và bờ xa hơn (của đĩa trăng) dần dần được lấp đầy, ngày qua ngày, theo nhịp tuần tự của các ngày.

Verse 5

देवैः पीतं क्षये सोमम् आप्याययति नित्यशः पीतं पञ्चदशाहं तु रश्मिनैकेन भास्करः

Khi Soma (Mặt Trăng) suy giảm—như đã bị chư Thiên “uống” mất—thì Bhāskara (Mặt Trời) luôn luôn nuôi dưỡng để lại đầy lên; suốt mười lăm ngày, Mặt Trời bằng một tia quang duy nhất bù đắp phần đã bị tiêu dùng.

Verse 6

आपूरयन् सुषुम्नेन भागं भागमनुक्रमात् इत्येषा सूर्यवीर्येण चन्द्रस्याप्यायिता तनुः

Được làm đầy qua Suṣumnā—từng phần một, theo đúng thứ tự—thân thể của Mặt Trăng được nuôi dưỡng và nở lớn nhờ uy lực của Mặt Trời.

Verse 7

स पौर्णमास्यां दृश्येत शुक्लः सम्पूर्णमण्डलः एवमाप्यायितं सोमं शुक्लपक्षे दिनक्रमात्

Vào đêm trăng tròn, Ngài hiện ra sáng trắng với vầng tròn viên mãn. Như vậy, trong nửa tháng sáng, Soma được bồi dưỡng từng ngày theo đúng trình tự.

Verse 8

ततो द्वितीयाप्रभृति बहुलस्य चतुर्दशीम् पिबन्त्यम्बुमयं देवा मधु सौम्यं सुधामृतम्

Rồi từ ngày mồng hai cho đến ngày mười bốn của nửa tháng tối, chư Thiên uống tinh chất kết thành nước ấy—mật dịu như Soma, ngọt như cam lộ bất tử.

Verse 9

संभृतं त्वर्धमासेन ह्य् अमृतं सूर्यतेजसा पानार्थममृतं सोमं पौर्णमास्यामुपासते

Được gom góp suốt nửa tháng nhờ ánh huy hoàng của Mặt Trời, cam lộ ấy chính là Soma. Vì muốn uống tinh chất bất tử đó, họ tôn thờ Soma vào đêm trăng tròn (Paurṇamāsī).

Verse 10

एकरात्रिं सुराः सर्वे पितृभिस्त्वृषिभिः सह सोमस्य कृष्णपक्षादौ भास्कराभिमुखस्य च

Ngay lúc khởi đầu nửa tháng tối của Mặt Trăng, hết thảy chư Thiên, cùng với các Pitṛ (Tổ linh) và các Ṛṣi (Thánh hiền), cử hành pháp sự một đêm, hướng mặt về Mặt Trời, như một nghi lễ hiến cúng phù hợp trật tự vũ trụ do Pati (Śiva) gìn giữ.

Verse 11

प्रक्षीयन्ते परस्यान्तः पीयमानाः कलाः क्रमात् त्रयस्त्रिंशच्छताश्चैव त्रयस्त्रिंशत्तथैव च

Ở tận biên tế của Đấng Tối Thượng, các kalā (phần lượng của thời gian và sự hiển lộ) lần lượt bị “uống cạn” và suy giảm theo thứ tự—tổng thành ba mươi ba trăm, và lại thêm ba mươi ba.

Verse 12

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि देवाः सोमं पिबन्ति वै एवं दिनक्रमात्पीते विबुधैस्तु निशाकरे

Quả thật, ba mươi ba nghìn chư Thiên uống Soma. Vì thế, theo dòng ngày tháng, khi Mặt Trăng (Niśākara) được các bậc Thiên trí giả “uống” theo đúng thứ tự, nó dần khuyết đi—tỏ bày sự nhiếp trì đo lường của Đấng Chủ Tể (Pati) đối với nghi lễ vũ trụ.

Verse 13

पीत्वार्धमासं गच्छन्ति अमावास्यां सुरोत्तमाः पितरश्चोपतिष्ठन्ति अमावास्यां निशाकरम्

Vào ngày Amāvāsyā (ngày sóc), các bậc Thiên tối thắng rời đi sau khi đã “uống” suốt nửa tháng; và cũng trong Amāvāsyā, các Pitṛ đến gần và phụng sự Mặt Trăng (Niśākara).

Verse 14

ततः पञ्चदशे भागे किंचिच्छिष्टे कलात्मके अपराह्णे पितृगणा जघन्यं पर्युपासते

Rồi sau đó, khi phần thứ mười lăm của ngày—kết thành từ những kalā vi tế—còn sót chút ít vào lúc aparāhṇa (xế chiều), các đoàn Pitṛ đến dự nơi phần thấp và phần dư, chờ đợi phẩm vật cúng dâng vào thời khắc ấy.

Verse 15

पिबन्ति द्विकलं कालं शिष्टा तस्य कला तु या निसृतं तदमावास्यां गभस्तिभ्यः स्वधामृतम्

Trong thời gian hai kalā, các bậc hiền thiện uống lấy (lễ phẩm) ấy; còn phần kalā còn lại của Ngài, tuôn ra vào đêm Amāvāsyā (trăng non), trở thành cam lộ của chính hào quang họ, phát sinh từ các tia sáng.

Verse 16

मासतृप्तिमवाप्याग्र्यां पीत्वा गच्छन्ति ते ऽमृतम् पितृभिः पीयमानस्य पञ्चदश्यां कला तु या

Được thỏa mãn tối thượng suốt trọn một tháng, sau khi “uống” (lễ phẩm) ấy, các Pitṛ tiến về cảnh giới bất tử. Và phần kalā vi tế được tiếp nhận khi các Pitṛ đang uống—đặc biệt vào ngày trăng rằm (tithi thứ mười lăm)—trở nên vô cùng linh nghiệm.

Verse 17

यावत्तु क्षीयते तस्य भागः पञ्चदशस्तु सः अमावास्यां ततस्तस्या अन्तरा पूर्यते पुनः

Phần của nó suy giảm được tính là phần thứ mười lăm; đến Amāvāsyā (trăng non) thì nó giảm đúng như vậy, rồi trong khoảng thời gian ở giữa, nó lại được đầy lên (lại tăng dần).

Verse 18

वृद्धिक्षयौ वै पक्षादौ षोडश्यां शशिनः स्मृतौ एवं सूर्यनिमित्तैषा पक्षवृद्धिर्निशाकरे

Sự tăng và giảm được nói là xảy ra vào đầu mỗi nửa tháng và vào tithi thứ mười sáu của Mặt Trăng. Như vậy, do Mặt Trời làm nhân duyên quyết định, sự tăng trưởng của nửa tháng này được thiết lập nơi Đấng tạo đêm—tức Mặt Trăng.