Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 76
Prākṛta-pralaya, Pratisarga Doctrine, and the Ishvara-Samanvaya of Yoga and Devotion
व्याख्यतो रुद्रसर्गश्च ऋषिसर्गश्च तापसः / धर्मस्य च प्रजासर्गस्तामसात् पूर्वमेव तु
vyākhyato rudrasargaśca ṛṣisargaśca tāpasaḥ / dharmasya ca prajāsargastāmasāt pūrvameva tu
Như vậy, sự sáng tạo liên hệ với Rudra, sự sáng tạo của các ṛṣi, và sự sáng tạo của các bậc khổ hạnh đã được giảng giải; còn sự sáng tạo của Dharma và sự sinh thành của muôn loài xảy ra trước cả sự sáng tạo mang tính tamas.
Sūta (narrator) recounting the Purāṇic teaching on creation to the sages (Naimiṣāraṇya frame)
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
Indirectly: by listing ordered “creations” (sargas), it implies a governing intelligible order (Dharma) preceding tamasic inertia—suggesting consciousness/order (aligned with Īśvara) is primary while tamas is secondary.
Tapas is foregrounded through “tāpasa-sarga,” pointing to ascetic discipline as a foundational spiritual current in the cosmic order—consistent with Kurma Purana’s broader emphasis on tapas, vrata, and yogic restraint as means to align with Dharma.
By integrating “Rudra-sarga” within the same authoritative cosmological account that also prioritizes Dharma and orderly creation, the text frames Rudra’s principle as part of the one sacred cosmic governance upheld by the Supreme—supporting the Purana’s non-sectarian synthesis.