Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 152

Prāyaścitta for Theft, Forbidden Foods, Impurity, and Ritual Lapses; Tīrtha–Vrata Remedies; Pativratā Mahātmyam via Sītā and Agni

Devanagari script

योर्ऽथं विचार्य युक्तात्मा श्रावयेद् ब्राह्मणान् शुचीन् / स दोषकञ्चुकं त्यक्त्वा याति देवं महेश्वरम्

Transliteration

yor'thaṃ vicārya yuktātmā śrāvayed brāhmaṇān śucīn / sa doṣakañcukaṃ tyaktvā yāti devaṃ maheśvaram

Translation

Sau khi suy xét ý nghĩa, người có tâm hợp nhất và kỷ luật nên khiến các brāhmaṇa thanh tịnh được nghe giáo huấn này. Trút bỏ tấm áo choàng lỗi lầm, người ấy đi đến Đấng Thần Chủ—Mahēśvara.

Word by Word

• योः: of which (two)/in which (two)
• योः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/सप्तमी-द्विवचन (Genitive/Locative dual); ‘ययोः’ इत्यस्य संक्षेपः

• अर्थम्: meaning
• अर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विचार्य: having reflected/considered
• विचार्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-√चर् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) = ‘विचारं कृत्वा’

• युक्तात्मा: one whose mind is disciplined
• युक्तात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युक्त + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: युक्तः आत्मा यस्य (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)

• श्रावयेत्: should cause to hear/recite to
• श्रावयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) [णिच् causative: श्रावय]
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• ब्राह्मणान्: brāhmaṇas
• ब्राह्मणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• शुचीन्: pure
• शुचीन्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘ब्राह्मणान्’ इति विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दोषकञ्चुकम्: cloak/covering of दोष (faults)
• दोषकञ्चुकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दोष + कञ्चुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः: दोषरूपः कञ्चुकः (कर्मधारय)

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present Indicative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महेश्वरम्: Mahēśvara (Great Lord)
• महेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मह + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः: महान् ईश्वरः (कर्मधारय)

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) instructing the sages/seekers in a Shaiva-Vaishnava synthesis context

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Maheshvara
• Brahmanas

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It implies that liberation is the dropping of the “cloak of faults” (doṣa-kañcuka), revealing the purified self that can attain the Supreme Lord (Maheshvara).

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

It emphasizes vicāra (reflective discernment on meaning) and śravaṇa (hearing/recitation to the qualified), framed as purificatory disciplines aligned with Pāśupata-oriented sādhana and dharmic conduct.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

With Vishnu (as Lord Kurma) teaching a path whose culmination is Maheshvara, the verse supports the Kurma Purana’s synthetic theology where devotion and discipline lead to the supreme reality expressed as Shiva.