Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 15

Sapta-dvīpa Cosmography and the Vision of Śvetadvīpa–Vaikuṇṭha

योनी तोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ला विमोचनी / निवृत्तिश्चैति ता नद्यः स्मृता पापहरा नृणाम्

yonī toyā vitṛṣṇā ca candrā śuklā vimocanī / nivṛttiścaiti tā nadyaḥ smṛtā pāpaharā nṛṇām

Yoni, Toyā, Vitṛṣṇā, Candrā, Śuklā, Vimocanī và Nivṛtti—những dòng sông ấy được ghi nhớ là có năng lực tiêu trừ tội lỗi cho loài người.

योनीYonī (name)
योनी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तोयाToyā (name)
तोया:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (नामरूपेण)
वितृष्णाVitṛṣṇā (name)
वितृष्णा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवितृष्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चन्द्राCandrā (name)
चन्द्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचन्द्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शुक्लाŚuklā (name)
शुक्ला:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशुक्ला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विमोचनीVimocanī (name; 'liberating')
विमोचनी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविमोचनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
निवृत्तिःNivṛtti (name)
निवृत्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनिवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एतिgoes/comes; is (named)
एति:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ताःthose (f.)
ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्मृताःare said/are remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/participial predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'are remembered/called'
पापहराsin-removing
पापहरा:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootपापहर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: पाप + हर; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

Sūta (narrating the Kurma Purana’s tirtha-mahatmya tradition to the sages)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Y
Yonī
T
Toyā
V
Vitṛṣṇā
C
Candrā
Ś
Śuklā
V
Vimocanī
N
Nivṛtti

FAQs

Indirectly: it frames purification through tirthas as a dharmic aid for inner clarity, which in the Kurma Purana supports the later contemplative turn toward Self-knowledge (ātma-jñāna) and liberation.

The verse emphasizes tirtha-sevana (pilgrimage/ritual contact with sacred rivers) as a preparatory purification (śuddhi) that complements disciplines like restraint, withdrawal (nivṛtti), and meditative steadiness taught elsewhere in the Kurma Purana.

Not explicitly; however, the Kurma Purana’s synthesis treats tirtha and purification as shared dharmic ground across Śaiva–Vaiṣṇava practice, supporting a unified path where devotion and purity lead toward the one Supreme.